Pokazywanie postów oznaczonych etykietą recenzja. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą recenzja. Pokaż wszystkie posty

lutego 29, 2020

15. Toplista literacka: „Nawet psy” (miejsce 10/10)

15. Toplista literacka: „Nawet psy” (miejsce 10/10)

Postanowiłam rozpocząć mini-cykl postów, dotyczący książek, które znajdują się na mojej półce treści wyróżnionych (tak, serio, mam taką półkę wysoko nad łóżkiem). Jest tam na pewno więcej książek niż dyszka, jednak wydaje mi się, że najpierw przedstawię pierwsze tyle, a potem, jeśli czas pozwoli, zrobi się drugą edycję. 

Od razu zaznaczam: nawet jeśli na półce znajduje się „Nieznośna lekkość bytu” Kundery czy „Rok 1984” Orwela, no i ukochany „Mistrz i Małgorzata” (koniecznie wersja: „Czarny mag”!), o tytułach tych napisał już chyba każdy, kto miał o nich coś do napisania i nie mam zamiaru dzielić tu włosa na czworo. Postaram się więc przedstawić teksty zdecydowanie mniej popularne, ale warte polecenia oraz, mam nadzieję, w pewien sposób nowatorskie, które mogłyby jakoś odbiorcę zaskoczyć fabułą, kreacją postaci czy formą, a najlepiej wszystkim naraz. Starałam się wybrać teksty różnogatunkowe, a ich selekcja oznaczona numeracją w skali 1 – 10 wiąże się raczej z moim sentymentem i nie jest to ocena sama w sobie. Nie cierpię oceniać książek odległych gatunkowo, zestawiając je ze sobą, zresztą nie uważam, by miało to sens. 
To co? Zaczynajmy!


MIEJSCE 10.

„NAWET PSY”, JON McGREGOR

Wydawnictwo Czytelnik, seria Nike, Warszawa 2012


Też macie coś takiego, że nie patrzycie w ogóle na okładkę, nie zwracacie na nią uwagi i przechodzicie od razu do blurbu? Moja półka pod względem estetycznym-okładkowym to chyba najbrzydsza półka literacka, jaką widział świat. Okładki większości utworów są małe, nadgryzione zębem czasu, a wydania – tanie i kieszonkowe. Nie przeszkadza mi to, cenię sobie minimalizm. Całą magię dostrzegam w dobrze napisanym blurbie (dobry blurb to przynajmniej jedna-czwarta sukcesu sprzedaży, tak sądzę). A blurb z „Nawet psy” ujął mnie z miejsca i wiedziałam, że książka będzie dobra. Po prostu. Wygląda on tak: 

Czekamy. Mamy cały czas świata – powtarza chór-narrator, który nadaje tej opowieści poetycką powagę i szlachetny ton antycznej tragedii greckiej.
Miasto gdzieś w Anglii. Jest koniec grudnia. W przejmujących okolicznościach poznajemy losy kilkorga mieszkańców – Roberta, Danny'ego, Laury, Steve'a, Heather. To ludzie z marginesu, alkoholicy, narkomani, bezdomni. Wykluczeni. Wszyscy egzystują na granicy życia i śmierci – cienkiej jak igła strzykawki, jak ostrze żyletki. 
Jeden z bohaterów znalazł się własnie po tamtej drugiej stronie. Towarzysząc mu do końca w ostatnim rytuale przejścia, chór żałobników snuje oscylującą między teraźniejszością a przeszłością narrację, czuły pożegnalny tren. 

Kupiłam to kieszonkowe wydanie dokładnie za 4.99 w Carrefourze i, szczerze mówiąc, był to mój najlepszy marketowy zakup literacki ever. Od tamtej pory regularnie przeglądam kosze z książkami, doszukując się kolejnych wartościowych i tanich maleńkości, jednak jeszcze nic nie przebiło powieści McGregora.
Jest to zaskakujące dla mnie tym bardziej, że przecież nie cierpię narracji prowadzonej w czasie teraźniejszym. Zwykle nie potrafię się w takie teksty wczuć i mam problemy z wyobrażaniem sobie, że coś dzieje się właśnie teraz, gdy czytam tekst, a nie wtedy, zanim ktoś go napisał. Omijam takie książki; gdy mam je w ręce, zwykle odkładam je z powrotem na sklepowe półki. Jednak w tym przypadku coś mnie tknęło i postanowiłam dać szansę... Bo nie tylko blurb mnie urzekł, lecz również pierwszy akapit.


Drzwi wyważyli, jest koniec grudnia, i wynoszą ciało. 

Historia zaczyna się od wybuchu, a potem napięcie jedynie rośnie. Narracja jest dynamiczna, a opisy miejsc – skrzętnie wplecione w akapity przeżyć wewnętrznych, czynności i wspomnień postaci. W „Nawet psy” wszystko przeplata się ze wszystkim, atmosfera jest gęsta. Nie uświadczyłam męczącej ekspozycji, każde wykorzystane przez autora słowo ma znaczenie i pełni istotną rolę: albo buduje klimat i szkicuje miejsce akcji, albo przedstawia specyficzny sposób myślenia postaci lub chóru (wspomnianego w blurbie). Zakładam, że ciężko sobie to wyobrazić, właściwie bardzo ciężko oddać mi specyfikę tej książki, stąd w poście aż dwa dłuższe jej fragmenty. Oto ten pierwszy; pierwsze akapity powieści. Spróbujmy raz jeszcze:

Drzwi wyważyli, jest koniec grudnia, i wynoszą ciało. 
Powietrze zimne, dokuczliwe, niebo karci stalowym spojrzeniem sinawego oka, drzewa wybielone na kość zmrożonym blaskiem słońca. Stoimy grupką przy zaryglowanych drzwiach. (...)
Śmietnik na podłodze chrzęści i trzaska pod butami. Dwaj policjanci posuwają się powoli, pozwalając się prowadzić światłu latarek. Nawołują, coś jak Halo, policja, halo. Spoglądają po sobie i zapuszczają się głębiej w przestrzeń mieszkania. Młodszy, który na końcu korytarza skręcił w prawo, znajduje ciało leżące na podłodze w salonie. (...) Czekają. Patrzą na ciało. Wszyscy wpychamy się do pokoju i patrzymy na ciało. Wzdęta i rozmiękczona skóra, zapadłe oczy, oleista kałuża płynów. Drgania i ruchy nowo wyklutego życia, żerującego na trupie. 
Nigdy nie czytałam niczego bardziej dynamicznego i oszczędnego w słowach. Przeczytanie książki zajęło mi zaledwie chwilę; „Nawet psy” zabrałam w kilkugodzinną podróż do Warszawy i całą drogę nikt w przedziale nie miał ze mną kontaktu. Przez całą podróż jeśli śmiałam się, to tylko pod nosem, tylko ironicznie, oszczędnie. Częściej się wzdrygałam, czułam dyskomfort i strach, współczucie. Albo nie czułam zupełnie nic, wyprana z emocji, zmęczona, niezdziwiona. Powieść jest dramatyczna, niesie za sobą ogromny ładunek emocjonalny, potrafi wyciągnąć z czytelnika skrajne współczucie lub skrajny chłód wobec bohaterów przegranych. Są momenty, w których widziałam w nich zwykłe jednostki – takie jak każdy z nas – którym jednak znowu w życiu nie wyszło, i trzymałam za nie kciuki, by za chwilę podsunięto mi scenę podejmowania decyzji, po której, cóż, trudno było nazwać bohatera pozytywnym, trudno było go dłużej bronić.

Zawsze lubiłam powieści trudne, poruszające tematy narkomanii, mam za sobą lekturę kilku książek Baśki Rosiek, przerabiałam „My dzieci z dworca ZOO” czy „Nikt nie wyjdzie stąd żywy” o Morrisonie. Jednak „Nawet psy” jest od każdej z tej powieści po prostu inna. Z jednej strony momentami napisana jak wysokiej klasy kryminał, z wykorzystaniem współczesnych technik narracyjnych deep POV i perfidnymi cliffhangerami, z drugiej – antyczny dramat pisany prozą, w którym czytelnik przechodzi przez kolejne akty, aby towarzyszyć postaci w rytuale przejścia na drugą stronę.

Siłą tej powieści jest właśnie narracja. Często narrator to my – tłum gapiów, żałobny chór przyglądający się i oceniający życie bohaterów. Jednak fragmentami, w osobnych akapitach, bardzo płynnie i zręcznie przechodzi ona w narrację personalną, przedstawiającą punkt widzenia postaci. Mamy więc ten pełnokrwisty deep Point Of View tak bardzo przypominający strumień świadomości ćpuna, cholernie przejmujący i porywający w podróż po zakamarkach angielskich slumsów. Stylizacja językowa idealnie odzwierciedla kogoś, kto faktycznie żyje w trudnym, ulicznym środowisku, zna je od podszewki. Tu ukłony i brawa dla McGregora za research. Nie wiem, czy by to napisać, spędzał czas na squatach, w przytułkach czy Monarach, ale wyszło to książce na dobre.

Tak, jest dużo przekleństw. I często nie są one oddzielane od reszty zdania przecinkami. Zresztą „Nawet psy” to idealny przykład autorskiego nonkonformizmu. Część zdań kończących akapity nie kończy się nawet kropką; podejrzewam, że z dwóch powodów. Raz, że czytelnik dostaje jasną, a zarazem bardzo zręcznie i subtelnie wplecioną w tekst wskazówkę, że wychodzi właśnie z głowy Danny'ego i przechodzi do narracji chóralnej. Dwa: postać nie kończy jeszcze jednej myśli, a od razu zaczyna inną albo wraca do wcześniej zgubionego wątku. Bo tak działają przecież ludzkie myśli – nie są poukładane, są właściwie nieskończone, więc wcale nie muszą kończyć się kropką.

Nigdy nie czytałam książki, w której zastosowana narracja byłaby aż tak blisko postaci, tego, co skrywa ona w swojej głowie. Tekst jest bardzo chaotyczny, pojawiają się akapity wspomnień, ale jednocześnie nie miałam nigdy problemu, by cofać się w tekście, coś sobie poukładać, dopasować retrospekcję. Z tekstem się płynie i... wszystko z czasem układa się w jedną całość.


Dla zobrazowania podrzuciłam fragment, który idealnie przedstawił – dla jednych problem, a dla mnie największy walor powieści – narrację. Specjalnie nie napisałam nic o fabule, ponieważ książka jest dość krótka i składa się raczej z wyrwanych z kontekstów obrazów i skojarzeń, które trudno przedstawić jak fabularną całość i jakoś je zapowiedzieć. Oczywiście, poza narracją o tym, jak wygląda życie na głodzie czy po wzięciu, w powieści pojawia się całkiem sporo scen dynamicznych (pobicia, kradzieże, włamania, rozprawy), mamy też mocne dialogi. Zdecydowanie lepiej – niż o tym za dużo przeczytać – jest po prostu je przeżyć wraz z bohaterem, będąc jego chórem. Książka nie liczy sporo, nawet nie trzysta stron przy formacie kieszonkowym.

Jasne, że wierzę, że warto dać jej szansę (patrzę z uwagą na tych, którzy chcą się uczyć pisać w POV i przy okazji chcą mieć dynamiczną prozę). Ale jednocześnie nie mam złudzeń, bo wiem, że to książka-ferment. I zdaję sobie sprawę z tego, że istnieją też czytelnicy, dla których taka dawka niepoukładanych akapitów przedstawiających czysty strumień świadomości – głównie wspomnień z ulicy – może być nużąca. Ktoś mniej uważny, nienastrojony lub niewypoczęty przed lekturą może się łatwo zniechęcić, zirytować, a po kilku stronach nawet wkurzyć. Każdy powinien jednak sam ocenić, na ile odpowiada mu taka niby-niestaranna, ale starannie przemyślana przez autora forma. Ja jednak radzę dobrze się wyspać przed wejściem do tego pociągu. 

Nie dość, że droga w jedną stronę, to jeszcze nie da się wysiąść.

listopada 16, 2019

013. Recenzja antologii „Słowiański horror”

013. Recenzja antologii „Słowiański horror”


Kto śledzi regularnie WS, niedawno mógł wraz z załogą bliżej przyjrzeć się jednej z miniatur [źródło], jednak żarty – żartami, a halloween – halloween (xD). Dziś chcę napisać coś więcej o ogólnym zamyśle powstania całej pracy. 
Zapraszam.


STRACH SIĘ BAĆ

O ile opowiadania grozy to gatunek wśród polskich czytelników już wyprostowany, o tyle groza słowiańska wciąż jeszcze raczkuje. „Słowiański horror” jako antologia stała się więc swoistym manifestem, by zapisać ten podgatunek na kartach historii literatury polskiej. Bo gdzie, jak nie u nas? 

Nic nie jest dane raz na zawsze, a pamięć ludzkość ma krótką, dlatego dopatruję się w tej odnodze fantastyki sposobu na przechowanie bogatej kultury naszych przodków dla przyszłych pokoleń czytelników. 
Maciej Szymczak jako redaktor antologii w jej wstępie zapowiedział, że książka to misja spopularyzowania kultury duchowej dawnych Słowian. Zauważa, że mitologia słowiańska to nasza polska spuścizna, którą wyssaliśmy z mlekiem matki, więc teraz potrzeba krzesić jej ogień w pamięci. Trudno się z nim nie zgodzić, bo ilu z nas faktycznie zna się na kulturze słowiańskiej i kojarzy choć niektóre legendy i przypowieści? Czy na pewno znamy ten mistyczny i niebezpieczny świat pełen dobrych i złych demonów, ich wróżby i święta, podczas których wzywano dusze zmarłych lub skakano przez ogniska? A przecież tak żyli nasi przodkowie, misja bronienia tej spuścizny przed zapomnieniem jest więc słuszna, pytanie zadam zgoła inne: ...czy się udała? 


PIERWSZE WRAŻENIE 

Gdy pierwszy raz wzięłam „Słowiański horror” do ręki, pomyślałam, że dostałam egzemplarz wybrakowany. Dopiero po chwili dotarło do mnie, że taki jest jego styl – na pierwszy rzut oka antologia wygląda jak nadgryziona zębem czasu, czarna okładka miejscami jest wyblakła, a jej rogi zagięte. Jest to jednak tylko iluzja. Zaglądając do środka, zakochałam się w prostych szkicach, ilustracjach ołówkowych (których spokojnie mogłoby być więcej, chociażby jedna przed każdą opowieścią). Obrazki potrafią wprowadzić w atmosferę, zanim zacznie się czytać, a kolejne podtrzymują realne uczucie grozy.




No dobrze, ale to wszystko to jedynie smaczki, dodatki, antologii nie tworzą bowiem tylko one, daniem głównym jest przecież treść. A dokładnie dwanaście opowiadań i kilka utworów wierszowanych. Czy dla nich warto jest sięgnąć po książkę? 

I tak, i nie. Jak to z antologiami bywa, zawsze znajdą się w niej i kare konie, i czarne owce. Nie są to teksty tak samo dobre; zbiory tego typu są zwykle nierówne i jest to zupełnie normalne. Choć przyznam szczerze, że pierwszy raz widzę antologię, która nierówna jest aż tak. W moim odczuciu z zadaniem najlepiej poradzili sobie Jacek Pelczar, Franciszek M. Piątkowski, Aleksandra Kozioł. Tekst Adriana Turzańskiego miał ciekawy zamysł, ale autor przekombinował – ukazywanie czasów współczesnych było zbyt podkolorowane i na siłę, a zejście Przebudzonego na Ziemię wydawało się ostatecznie nie mieć większego sensu. Bo co z niego wynikło? To, co zdaje się najlepsze (czyli ciąg dalszy o tym, jak Przebudzony będzie sobie radził) nie zostało przedstawione. Może więc gdyby nie był to tekst aż tak krótki, a dostałabym coś dalej, dałabym mu szansę, tymczasem te kilka stron samych w sobie nie zrobiło na mnie najlepszego wrażenia. Dość mocno rozczarował mnie także otwierający zbiór tekst Artura Grzelaka – choć był wystylizowany, fabułę pchały w przód dziwne, nierozsądne decyzje postaci i nieprawdopodobne zbiegi okoliczności, pojawili się również bohaterowie, którzy nie mieli żadnego wpływu na fabułę. Tego bardzo nie lubię – gdy autor liczy na moją naiwność i zamiast logicznych rozwiązań stworzonych w myśl przyczyna-skutek podsuwa mi imperatywy narracyjne, a Strzelby Czechowa ostatecznie nie wypalają.  

Bardzo słabą decyzją było umieścić akurat ten tekst na samym początku, gdyż po jego przeczytaniu można się mocno zniechęcić do dalszych prac. Antologie powinny zaczynać się jak u Alfreda Hitchcocka – najpierw wybuch, a potem napięcie i poczucie grozy już tylko rosną. Tu zaczynamy od ledwo żarzącej się iskierki, która nie wybucha, a wręcz dogasa, i dopiero gdzieś w kolejnych opowieściach emocje znów zaczynają kiełkować. Gdy rozbudzają się porządnie, prawie pod koniec znów dusi je najsłabsze opowiadanie zbioru, czyli „Żądza Zemsty” Aleksandry Rozmus (co jest dla mnie zupełnie niezrozumiałe, biorąc pod uwagę, że autorka wydała już kilka pozycji). Co robi w środku ten tekst? Jestem naprawdę ciekawa, jak się tam znalazł i dlaczego. Pytam, bo zamiast opowiadania przypomina wypracowanie szkolne oparte na ekspozycji, a sama stylizacja językowa również pozostawia wiele do życzenia. Do tego nic tak dobrze nie odrzuca jak śmieszek z gwałtu, czyli wielokropek w: bolało ją... krocze. Paskudztwo. Żart sytuacyjny mocno nie na miejscu.
Na szczęście w ogólnym rozrachunku większość tekstów w antologii jednak przypadła mi do gustu, więc całościowo oceniam ją pozytywnie.





KĘDZIERZYN-KOŹLE MOŻE BYĆ DUMNE

Takie zbiory opowiadań traktuję głównie jako swego rodzaju reklamę, po której zdecyduję, czy dany pisarz zaciekawił mnie na tyle, bym sięgnęła po jego twórczość (nie, po „Okrutnika” nie sięgnę); prace zbiorowe są niczym innym jak próbkami danych autorów. Kędzierzyn-Koźle może być dumne – opowiadanie Jacka Pelczara, redaktora, z którym mam przyjemność współpracować, jest reklamą samą w sobie wręcz doskonałą. I nie, nie ma w tym za grosz nepotyzmu, próżno szukać tu układzików po cichu – wystarczy sięgnąć i przeczytać „Pieniacza”. Chociaż antologie mają to do siebie, że trudno powiedzieć coś więcej o wszystkich pojedynczych, krótkich fabułach, dowiedzieć się można za to całkiem sporo o każdym stylu autorskim. W tekstach słowiańskich ten styl powinien zabierać nas na przygodę, w podróż do tamtych czasów, rozbudzać wyobraźnię. Narrator winien być prawdziwym bajarzem, bardem, którego ciężko przestać słuchać i od którego chce się usłyszeć coraz więcej i więcej. Jacek Pelczar robi to wyśmienicie – trudno oderwać się od lektury przed jej zakończeniem. Praktycznie nie da się poznać, że jest się właśnie gdzieś w biurze i pije kawę, a wcale nie siedzi się przy ognisku wraz z Częborem i Czciborem i podbiera się im nalewkę. 

     Bracia Wilcy od trzech dni przemierzali knieje. Szli w błocie i spali w błocie. Wiosenne deszcze pojawiały się i znikały, zmieniając świat w zimną, mokrą breję. Maszerowali w ciszy, goniąc słońce o poranku i umykając przed nim o zmierzchu. Nagle głośne dudnienie rozeszło się za plecami Czębora, poniosło echem między drzewami. Wojownik przystanął i spojrzał krótko w niebo, a potem obejrzał się na człapiącego za nim Niedźwiedzia:
      — Na burzę się nie zbiera, więc to pewnie znowu twój wiecznie pusty kałdun. Jak mamy pozostać niezauważeni, jeśli robisz więcej rumoru niż wojenne kotły? 

Przykład sam w sobie może i grozy nie przedstawia, nie sądzę jednak, że musiałby – po co cokolwiek miałabym spoilerować? Tu trzeba uwierzyć na słowo: słowiańska groza jest obecna na wielu stronach, także w poezji (do której mam mieszane uczucia – o tym zaraz). Poza tym, że sceny te są fantastyczne, na ogół dobrze napisane, a do tego groźne i momentami okrutne, w głównej mierze są także ekscytujące, zawiłe i tajemnicze. W czytelniku potrafią obudzić najróżniejsze odczucia – od tęsknoty za prostym życiem po… niechęć do chrystianizacji. Nie jest to jednak książka, która ma w jakikolwiek sposób do czegoś przekonywać. Wiemy, jak na przestrzeni lat gasły mity słowiańskie, a demony na wieki poszły spać i czujemy, że budzą się teraz – w naszej wyobraźni w trakcie lektury stają się żywe i silne. I to jest chyba kluczowe, aby dobrze wejść w tę książkę – nie można spodziewać się, że będą to opowiadania, które mają zmieniać obecny świat. Raczej opowieści przybliżające, jak mógł wyglądać on dawniej, byśmy mogli cofnąć się w czasie i poczuć go na własnej skórze. Dziwne jest zatem, że redaktor Maciej Szymczak we wstępie napisał: Oto rodzi się nowa historia. To wydaje się zdaniem na wyrost – skoro kultura dawnych Słowian istniała, autorzy antologii nie tworzą jej, co najwyżej odtwarzają i przytaczają, by nie zaginęła w odmętach ludzkiej pamięci. 


O POEZJI 

Mam to do siebie, że, czytając wiersze, bardzo staram się nie myśleć, jak napisałabym je po mojemu, ale czasem właśnie tak się dzieje – szczególnie wtedy, gdy utwory same z siebie nie porywają mnie w inny świat. W przypadku poezji zawartej w antologii naprawdę próbowałam dać się porwać, ale nie zawsze... się dało. Pewnie dlatego, że wiersze: raz – zawierają błędy (nie z przymiotnikami pisane osobno, brak znaków diakrytycznych, źle postawione przecinki); dwa – zawierają powtarzalne motywy, na przykład: jeszcze czerwienieją liście, czerwienią swej krwi miesięcznej (czy chodzi o miesiączkę? to nie jest przesadnie nastrojowe...), czcić twe czerwieniejące sutki [tak, to cytaty z różnych wierszy]; trzy: w ostatnim utworze odrzucają mnie rymy częstochowskie (kołysze/słyszę, chrobotanie/dumanie) i sięganie po połączenia oklepane (dzień/cień, krok/mrok itp.) – to wszystko jest mocno pospolite. Nie przepadam za taką poezją.

Ale Sko, jak – źle postawione przecinki w poezji? Może chodzi o akcent?

Tak, tak: w natłoku spraw, porzuciłem bogów, i ogień nie płonie – powiedz mi tu, o jaki akcent chodzi? Wydzielać wtrącenie, które nim nie jest? No błagam. A czarno biała posadzka bez łącznika? Czy na to istnieje jakieś wytłumaczenie? Czy to metafora? 
Mam też wrażenie, że twórca, poza ostatnim naprawdę ciekawym fabularnie utworem, napisał wszystko na jedno kopyto. Brakowało mi świeżości, zabawy formą i czegoś, czego nie widziałam nigdzie indziej. Jakbym weszła po latach na Opowi w kategorię Horror.


„NIE” DLA KOREKTY 

Nie byłabym również sobą, gdybym nie napisała choć kilku słów na temat ogólnej redakcji i korekty tekstów (w tym poezji, w której błędy to dla mnie kuriozum). Błędy różnej maści rzucają się w oczy. Widziałam takie perły jak: postać nie pochodząca z tego świata, zbędne czy brakujące przecinki, w tym przy wołaczu, chociażby w: Alan[,] nie biegaj. Wylało się morze powtórzeń, brakowało nawet kropek na końcu zdań i wielkich liter na ich początku, myślników oddzielających kwestie dialogowe od narracji, a jeden z bohaterów – Jurek – po drodze zamienił się w Jarka.
Jeżeli książka ta ma przecierać szlaki dla nowego gatunku literackiego w Polsce, powinna być pod względem korekty czysta jak łza, tymczasem wcale tak nie jest. A przez to trudno mi potraktować tę pozycję z odpowiednim wręcz namaszczeniem, poważnie, do czego tak mocno przekonuje mnie naczelny redaktor we wstępie. 


Czy warto kupić „Słowiański horror”? Większość tekstów oceniam zdecydowanie na plus, podoba mi się także oprawa, a na błędy ktoś bardziej odporny może i przymknie oko. Pozycja ta na pewno spodoba się każdemu, kto kocha naszą rodzimą słowiańszczyznę lub nie wie o niej zupełnie nic, a pozostaje otwarty na nowe doznania, szczególnie dreszcze na plecach. W ogólnym rozrachunku „Słowiański Horror” to solidna dawka mitologii, której… aż strach się bać. Warto przekonać się o tym na własnej skórze. 




grudnia 10, 2018

003. Zagrajmy w grę, Tenno!

003. Zagrajmy w grę, Tenno!

Warframe nie jest nową grą, bo ta pojawiła się już w 2013 roku. Jest jednak grą, która bardzo mocno i szybko ewoluuje, dlatego pisanie o niej recenzji nawet po tylu latach uważam za dobry pomysł.

Warframe'a odkryłam całkiem niedawno, bo może z pół roku temu. Przez ten czas zdążyłam przejść bardzo obszerny wątek fabularny, dzięki któremu poznałam mechanikę gry, a wciąż czuję się w tym temacie laikiem. Jako gamerka jestem typem indywidualistki, wręcz introwertyczki – nie przepadam za grami drużynowymi on-line, lubię zamykać się w świecie, tylko ja i moja postać. Z tego powodu bardzo długo odrzucałam myśl, że Warframe mógłby sprawiać mi frajdę, jednak ktoś mi powiedział: no spróbuj, to w sumie taki Tomb Raider, tylko że w kosmosie. Ktoś wiedział, że złapie mnie tym sposobem na wędkę, mimo że teraz widzę, że Warframe z Tomb Raiderem nie ma nic wspólnego. A jednak spróbowałam. 

Warframe jest grą, która daje możliwość delektowania się światem w samotności. Przegrałam wiele godzin, kompletnie zapominając o tym, że w każdej chwili mam możliwość zmiany trybu gry na publiczny. Nie spodziewałam się, że Warframe jest pod tym względem bardzo uniwersalny. I na tym nie kończą się przykłady walorów.

Głównym z nich jest fabuła. Poznajemy ją już od uruchomienia gry i z buta wchodzimy w świat wojowników Tenno. To operatorzy na wpół organicznych zbroi – warframe'ów – dzięki którym Tenno są w stanie bronić układu słonecznego. Po Starej Wojnie Tenno zostali porzuceni, część z nich (a w tym i nasz bohater) straciła pamięć. Realizowanie misji pozwala odkryć kolejne wspomnienia, fabuła jest więc rozwijana powoli, z każdą misją intrygując coraz bardziej. Mnie to rozwiązanie pochłonęło dość mocno, ponieważ jeżeli oglądam film czy czytam książkę, to zawsze do ostatniego kadru czy ostatniej kropki. Z pomocą różnorodnych, unikalnych zdolności moich warfame'ów biegam od planety do planety i oczyszczam układ solarny z wszelkiego rodzaju badziewia, dowiadując się, co kto dawniej i dlaczego. 
Jednak to, co już na początku mocno mnie urzekło i sprawiło, że nie porzuciłam gry po kilku miesiącach rozgrywki, to emocje, jakie ona we mnie wywołuje. Przykładem jest tutaj chociażby zadanie Okowy Harrowa, które jest tzw. zadaniem kinowym, a więc oferuje wiele łzawych i mrocznych cutscenek. Tutaj akurat fabuła przewiduje poznanie tajemnic jednego z opuszczonych okrętów kosmicznych, na którym dusza niewinnego dziecka przeklętego przez bliskich nie potrafi zaznać spokoju.


Linia fabularna jest bardzo rozbudowana. W tym momencie gra oferuje 25 dostępnych zadań fabularnych, które wykonywane po kolei pozwalają odblokować cały system solarny złożony z 18 planet (a na każdej znajduje się +/- 10 dostępnych misji grindowych). Każda planeta charakteryzuje się różnymi surowcami, które pomagają w warsztacie tworzyć kolejne elementy warframe'ów i broni. Broni do zdobycia również jest multum – miecze, katany, szpady, sztylety, młoty, tasaki, maczety, kastety, karabiny, strzelby, pistolety, łuki, kusze, a i to jest ledwo kropla w morzu możliwości. Po 315 przegranych godzinach (poświęcając grze codziennie ok. 2h) na dzień dzisiejszy mam odblokowane 182 bronie. Tenno potrafi śmiercionośnie wykorzystać nawet frisbee. 

Na początku gry nowy gracz ma do wyboru tylko jedną zbroję warframe i, nie wiem dlaczego, w większości przypadków wybór pada na Excalibura (ja porwałam się na Volta), jednak z czasem możliwe jest zdobycie nawet 30 warframe'ów (!), a część z nich ma jeszcze swoje odpowiedniki, tzw. warframe'y prime, które charakteryzują się silniejszymi statystykami. Mają większą wytrzymałość, są szybsze i silniejsze. Każdy z warframe'ów ma swoją specjalizację i właściwe sobie umiejętności – dla przykładu skrytobójca Loki potrafi stać się niewidzialny, tank Rhino uaktywnia dodatkowy pancerz, obrońca Frost generuje powłokę z mrozu chroniącą przed ostrzałem, a iluzoryczna Mirage traktuje pole walki jak scenę cyrkową. Są też warframe'y powiązane z żywiołami jak na przykład Hydroid, który przypomina nieco Davy'ego Jonesa, są berserkerzy i berserkerki, nekromanci, snajperzy, muzycy... Pomysłowość twórców daje tutaj wielkie pole do popisu.

[dla zainteresowanych – gram warframe'em dla Grażyn, moją ukochaną krówką, Valkyr Prime, która ostrymi pazurami rozpruwa wszystko, co staje na jej drodze. Ma odnawialne życie i energię, przez co jest praktycznie niepokonana]

Skoro każdy z warframe'ów specjalizuje się w czymś innym, warto przeczesywać kolejne planety układu słonecznego, by znaleźć odpowiednie do ich produkcji części, aby sprawdzić każdą ze zbroi. Do tego też trochę zmusza nas mechanika gry – maksymalnym poziomem dla każdego warframe'a i dla każdej broni jest poziom 30. Osiągnąwszy go, gracz nie dostaje już więcej doświadczenia za korzystanie z danej zbroi czy broni – wypada wtedy zmienić set na inny. Oczywiście nie jest to wymóg, ponieważ doświadczenie dostajemy też za inne elementy gry – kolejne zadania, alarmy czy transakcje. Jeżeli chodzi o te ostatnie, możliwe są między graczami oraz z różnymi NPC-ami. Aktualnie w grze dostępne są dwie lokacje, które umożliwiają przykładowo sprzedaż wydobytych drogocennych kamieni czy chociażby... złowionych ryb. 
Tak, dowiedziawszy się, że gra umożliwia nawet taką czynność jak łowienie, od kilku dni nie robię nic innego, tylko biegam do handlarki po kolejne przynęty i zwiedzam wszystkie dostępne akweny wodne, aby odkryć wszystkie dostępne rodzaje rybek. Ponieważ w grze istnieje Kodeks, w którym zapisywane są wszystkie odblokowane elementy świata, skupiam się na tym, aby uzupełnić go na 100%. Na szczęście jest to niemożliwe, ponieważ raz na jakiś czas twórcy aktualizują grę i dokładają kolejne elementy. W tym roku jedną z najważniejszych aktualizacji było udostępnienie graczom nowego zadania w nowym świecie (Fortuna, Orb Vallis), a co za tym idzie – nowych surowców, a więc i nowych broni, nowych warframe'ów i tak dalej.


Lokacja Cetus na planecie Ziemia oraz lokacja Fortuna na planecie Wenus dają jeszcze większą możliwość doświadczania. Lokacje różnią się od siebie – o ile Równiny Eidolon na Cetus są bardziej pustynne, to Orb Vallis na Fortunie to kraj wiecznej zimy. W obu przypadkach mamy do czynienia z cyklem dnia i nocy, różną fauną i florą, różnymi misjami, różnym udźwiękowieniem, różnym-tym-i-tamtym-czyli-wszystkim. Odwiedzając wczoraj Cetus właśnie z powodów wędkarskich, powiedziałam Pawłowi, że właściwie gdyby cała gra składała się tylko z tej lokacji – wystarczyłoby mi to; jest to tak wielki, otwarty świat. Obie te lokacje potrzebowałyby właściwie osobnych recenzji.

Gra ma charakter grindujący. To onieśmiela i przytłacza. Jeżeli ktoś lubi Diablo, bez problemu powinien odnaleźć się w tym świecie. Problemem może okazać się jednak nasz czas. Wiadomo, że im mniej poświęcimy go grze, tym mniej w niej uzyskamy, jednak Warframe nie działa na pół gwizdka. Albo wciąga całkowicie, albo wcale. Albo dochodzi do sytuacji: muszę spać/iść do pracy/zjeść/wyjść do ludzi, ale jeszcze tylko jedna misja..., albo usuwasz grę w dniu instalacji. Rozmawiałam o tej produkcji z wieloma graczami i zauważyliśmy zgodnie, że raczej nie ma nic pomiędzy. 

Nie mogę nie wspomnieć o tym, że warframe to również RPG. Wprawdzie planety eksplorujemy głównie z pomocą zbroi warframe, nasz operator cały czas znajduje się na pokładzie naszego statku. Z biegiem fabuły dochodzi do tego, że i nim możemy się poruszać w czasie misji i także nim walczyć. Tworzymy jego postać, nadajemy mu imię, a prowadząc rozmowy z NPC-ami w czasie wykonywanych zadań, również mamy wpływ na jego charakter. Dodatkowo gra umożliwia wybór ścieżki, którą będziemy rozwijać za odpowiednie punkty doświadczenia. Działa to na zasadzie drzewka umiejętności, jednak nie jesteśmy ograniczeni do jednego wyboru. Możemy rozwijać nawet pięć różnych ścieżek dla naszej postaci, co daje około pięćdziesięciu nowych umiejętności pasywnych i aktywnych.


Dla fanów zwierzątek – na misje możemy zabierać wyhodowane przez nas na statku psy (tzw. kubrowy) i koty (tzw. kavaty). Ich też jest całkiem sporo, na dodatek pomagają nam przeżyć. W zależności od modów, dzięki którym możemy rozwijać ich umiejętności, mogą na przykład powalić przeciwnika na ziemię lub otworzyć szafkę, niedostępną dla nas. Jeżeli jednak z jakiegoś powodu nie chcemy brać odpowiedzialności za towarzysza, zawsze możemy zastąpić go dronem, który, latając nam nad głową, będzie zbierał za nas surowce i skanował okolicę, kiedy nas porwie wir walki. 



Dla fanów efektywności i efektowności – wielkim atutem gry jest rozwinięte sterowanie. Możliwości warframe'ów nie kończą się na bieganiu od do – nazywam to tak w wielkim skrócie i z przymrużeniem oka. Możliwości parkuru są ogromne; skakanie po ścianach, efektowne wślizgi, uniki, nietypowe pozycje strzelnicze, bullet jumpy, akrobacje w powietrzu. Stajemy się kosmicznymi ninja z kosmicznymi umiejętnościami. Do tego dochodzą drobne niuanse takie jak staranność twórców – samo wyciąganie broni z kabury i obserwowanie procesu przeładowania pistoletu sprawia przyjemność. Jest dopracowane i realistyczne; wszystkie procesy wyglądają tak, jak w świecie rzeczywistym.

Dla fanów klanów, gildii, multigamingu – jak już napisałam, gra oferuje możliwość grania solo, grania w towarzystwie znajomych oraz grania w trybie publicznym. Istnieje również możliwość założenia bądź dołączenia do już stworzonego klanu. Tworzenie z innymi graczami silnej wspólnoty jest ważne, ponieważ budynek klanowy, tzw. dojo pozwala członkom klanu otwierać kolejne pomieszczenia (np. laboratorium Tenno czy laboratorium chemiczne), w których można wytwarzać bronie, warframe'y, drony i surowce, których nie da się zdobyć w inny sposób. 

Dla fanów oszczędzania cebuli – gra jest darmowa. Jeżeli masz określony cel i zależy ci na jego realizacji, praktycznie wszystko jesteś w stanie zdobyć bez wydawania złotówki – odbije się to jednak na twoim czasie gry, bo waluta obowiązująca w grze, tzw. platyna, umożliwia szybsze tworzenie, hodowanie i tak dalej. Pozwala również na zakup elementów czysto estetycznych, takich jak nowe fatałaszki czy kolorki sierści pupili, ale te nie mają żadnego wpływu na statystyki, a są jedynie po to, by cieszyć nasze oko.

Istnieje jednak haczyk, przez który po dłuższym czasie grania zdecydowałam się na zakup platyny. Mianowicie miejsce w ekwipunku jest mocno ograniczone, bodajże do 6 slotów na broń i 2 warframe'ów. Jeżeli w warsztacie za surowce wyprodukowaliśmy coś nowego, aby umieścić to w ekwipunku, najpierw musimy usunąć coś starego. Sloty można wykupywać za platynę; dwa wolne sloty dla broni to koszt 12 platyn, a slot dla nowego warframe'a – 20 platyn. Jako że nie lubię dokonywać trudnych wyborów i żegnać się z itemami, na które bardzo ciężko zapracowałam, zdecydowałam się zainwestować w platynę. Za 1000 platyn, które są naprawdę bardzo wydajne, zapłaciłam ok. 40PLN, co nie jest absurdalnie zawrotną ceną. Potraktowałam to na zasadzie podziękowania twórcom gry za to, co stworzyli. Tym bardziej że deweloperzy są w ciągłym kontakcie z fanami, których nie tylko słuchają, ale też implementują część ich pomysłów do gry. Owocem tej ścisłej współpracy jest chociażby konwent Tennocon. 

No i jeszcze jest Ordis. Ordis to komputer pokładowy naszego statku i nasz największy przyjaciel. Ordis po wojnie  również stracił pamięć, czasem też przegrzewają mu się przewody, więc zdarza się, że mówi głupoty, a jednak bez niego gra nie byłaby już taka sama. Wprawdzie istnieje w ustawieniach opcja, by go wyciszyć, jednak nie jestem pewna, czy znalazłby się ktoś, kto posunąłby się do takiego barbarzyństwa.


Mam wrażenie, że, kończąc już tę recenzję, nadal napisałam za mało. Nie wspomniałam o możliwościach, jakie dają chociażby syndykaty (frakcje NPC-ów, z którymi można się zbratać i zbierać tzw. reputację), rozwój własnego statku kosmicznego (który de facto jest naszym domem), tzw. skrzydła Archwing pozwalające poruszać się po kosmosie poza pokładem statku czy nurkować w głębinach Neptunu... Tego jest naprawdę dużo. 
Bardzo dużo. 
Dla nowych graczy może być tego nawet za dużo – gra momentami potrafi przytłoczyć. Wprawdzie jest dostępna w języku polskim (z masą błędów interpunkcyjnych, no cóż, nie można mieć wszystkiego), jednak polskie źródła internetowe, w tym solucje i inne poradniki są mocno ograniczone. W przypadku utknięcia ratowałam się filmikami na YouTube z serii Let's play, na szczęście takich sytuacji nie było wiele. Gra jest bardzo intuicyjna, w organizacji pomaga nam Ordis, zawsze można też włączyć czat publiczny i, ot, zadać pytanie. W tak skrajnych przypadkach nie spotkałam się jeszcze z polskim bucerstwem, które psuło rozgrywki w starych dobrych MMORPG pokroju Metina czy Runes of Magic. 

kliknij, aby powiększyć
Zastanawiam się teraz nad wadami gry. Poza ograniczeniem na sloty w ekwipunku, które po jakimś czasie gry wymusza na nas zakup platyn, nie wiem, czy mogłabym się do czegokolwiek przyczepić. To, co wielokrotnie mi przeszkadzało, po jakimś czasie naprawiano w kolejnych aktualizacjach; tak było chociażby z lżejszym sterowaniem achriwngiem – po udostępnieniu tej możliwości graczom funkcja działała nieco topornie, jednak teraz nie ma już o tym mowy. 



Muszę jeszcze zaznaczyć, że Warframe na Nonsensopedii wisi pod tytułem Bugframe, co jest dla mnie absurdalną bzdurą sprzed kilku lat – dzisiejszy Warframe bardzo różni się od tego, który udostępniony został graczom w 2013 roku. Stanowi on niemal wzorcowy przykład ewolucji – coś, co beta-testerzy wspominają jako gierkę na kilku planetkach z kilkoma broniami do użytku, dziś jest rozpędzoną machiną pędzącą w stronę swojej własnej kinowej ekranizacji. 
Teraz wydaje mi się to już tylko kwestią czasu. 

Z łezką w oku wspominam początek mojej przygody z tą grą. Nie różnił się on niczym od początków innych graczy, co fantastycznie obrazuje krótki filmik animowany, który niedawno odkryłam i którym na zakończenie bardzo chcę się z tobą podzielić:

tak wygląda pierwsze 100 dni z Warfreme


 WARFRAME – WYMAGANIA SPRZĘTOWE 
System operacyjny: Windows XP SP3 lub wyżej,
Procesor: Intel Core 2 Duo e6400 lub AMD Athlon x64 4000+,
Pamięć RAM: 2 GB
Karta graficzna: Nvidia GeForce 8600 GT lub ATI Radeon HD 3600,
DirectX: 9.0c,
Wymagane miejsce na dysku: 25 GB,
Inne wymagania: połączenie z internetem, STEAM

Copyright © 2016 Nasyć ego dobrą karmą , Blogger