18. Jak naturalnie przyciemnić włosy? Płukanka z kawy

 

Mamy już wiosnę, teraz zbliża się lato, a wraz z nim – słoneczne i dłuższe dni. I chociaż uwielbiam tę porę roku, moje włosy (i cera!) reagują na nią fatalnie. Zaczynają domagać się regularnego nawilżania wieloma sposobami, co wymaga ode mnie nieraz sporej kreatywności, a jakby tego było mało – wytracam kolor. O ile zimą niewątpliwie jestem ruda, tak latem czasem sama zaczynam w to wątpić. Włosy u nasady przybierają kolor mysi i przechodzą w złocisty, na długości regulując się do sianoblondów. 

Proszę się nie śmiać ze Skoi, to zdjęcie nigdy nie powstało po to,
by być blogowe, ale nie mam innego z zeszłorocznych covidowych wakacji. ;)

W każdym razie już teraz zaczęłam szukać sposobu, jak radzić sobie z tym problemem ciepłych miesięcy i w sieci wpadłam na pomysł wykonania płukanki ze świeżo mielonej kawy. Nie mam w domu kawy w ziarnach, dlatego postanowiłam zaryzykować i wykorzystać zwyczajną kawę sypaną. Przepis na płukankę jest iście prosty, wystarczy zagotować w czajniku około litr wody i zalać nim 3-4 łyżki kawy w garnku, a potem poczekać, aż kawa wystygnie. Jako że moje włosy sięgają już za pas, zapobiegawczo podwoiłam proporcje, a więc zalałam 8 łyżek kawy 2 litrami wody.

W tym czasie postanowiłam przejść od razu do nawilżania, więc naolejowałam włosy olejem z czarnuszki (nierafinowanym, tłoczonym na zimno) i dodałam kilka kropel olejku Kallos Elixir. Lubię ten olejek, ponieważ jest tani i wydajny, no i olej z czarnuszki (ale i lniany) bardzo dobrze z nim współgra. Mam wrażenie, że łatwiej się wypłukuje, włosy jednak pozostają gładkie i nie pachną czarnuszką. 

Naolejowane włosy noszę związane w ciasny warkocz około dwie-trzy godziny. Dziś padło na dwie, ponieważ kawa zdążyła wystygnąć i nie mogłam doczekać się jej efektów. Zanim jednak zabrałam się za płukanie, tradycyjnie umyłam włosy letnią wodą i delikatnym szamponem, a następnie użyłam maski. U mnie hitem wciąż są maski od Kallosa (tym razem Kallos Algae) – i znów – bo są tanie i wydajne. Opakowanie litrowe starcza mi nawet na kilka miesięcy, choć nigdy nie żałuję maski i nakładam ją nieraz całą garść. Wreszcie włosy z maską zawinęłam w turban i dałam im piętnaście minut, w czasie których próbowałam odcedzić fusy z kawy. Licząc na to, że na pewno zostaną na dnie garnka, powoli przelałam kawę do miski. 

Fusy, oczywiście, zostały w garnku, ale niestety nie wszystkie. Okropnym uczuciem było zanurzać włosy w misce pełnej drażniących ziarenek i dodatkowo polewać pasma na długości, nabierając kawę do szklanki. Wytrwałam w tym okropieństwie może z dwie minuty i obiecałam sobie, że nie spłuczę tego świństwa, choć bardzo mnie kusiło. ;) 

Na rozczesane, ale jeszcze wilogtne włosy wtarłam kilka kropel Macadamia Healing Oil Spray – po to, aby się nie puszyły w czasie suszenia suszarką. Mimo że tradycyjnie suszę włosy chłodnym nawiewem, czasem zdarza mi się trochę przyspieszać i korzystać z ciepłego nawiewu. Wiem, że to nie tędy droga, ale… ja naprawdę chciałam już sprawdzić efekty końcowe. :D

Efekt jest naprawdę przyjemny i mnie zadowala. Myślę, że gdybym włosy potrzymała w płukance dłużej (i koniecznie odcedziła fusy!), cały zabieg bardziej przypadłby mi do gustu. Mimo użycia serum o intensywnym zapachu, bardzo szybko przebił się przez nie zapach kawy i włosy pachniały mi nią cały dzień, co jest po prostu fenomenalne. Podobno włosy po płukance z kawy mają być również lekkie w dotyku i przyjemne, ale moje takie są za każdym razem, gdy je olejuję, dopieszczam maską, a przy suszeniu używam serum – więc nie wiem, na ile to prawda. 

Wiem również, że zabieg będę musiała powtórzyć, nie omijając nasady oraz tyłu. Po wysuszeniu dokładnie widać, w których partiach włosów byłam niedokładna. W przypadku naprawdę długich włosów warto może poprosić o pomoc osobę trzecią, ponieważ efekt jest na tyle intensywny, że jakakolwiek nierównomierność może kogoś nie zadowalać.

Pro tip! Jeśli chcecie tego spróbować, to, serio, odcedzajcie porządnie fusy. A jeśli zrobicie to nieuważnie, to te małe gówna przyczepią wam się do włosów. Na szczęście bardzo łatwo je rozczesać i nie sypie się z nas dłużej niż przy suszeniu. Polecam jednak w takim wypadku czesać się na kaflach albo panelach, a na pewno nie na dywanie, ponieważ wszystkie fusy spadną na ziemię i łatwiej je będzie posprzątać. 

I nie trzepcie potem ręcznika!

Chyba że nad wanną. ;)

Czytaj więcej »

17. Jak pozbyłam się kleju we włosach? [MH]

Gdy na urodziny dostałam w prezencie Cleo de Nile, nigdy niewyciąganą z pudełka – już przez nie widziałam, że ma posklejane włosy. No cóż, trudno. Odpakowałam ją, chociaż wiem, że dla niektórych to grzech wręcz śmiertelny, jednak ja wciąż jestem na etapie nie tyle kolekcjonowania, co zabawy; wersje bez pudełek sprawiają mi znacznie więcej frajdy.

 Stop. Wróć. Posklejane włosy – tak właśnie. 

W przypadku lalek Monster High nieraz słyszałam, że to częsty przypadek, choć poza Cleo żadnego wcześniej nie doświadczyłam. Ot, pod wpływem temperatury – czy to pudełka przechowanego w ciepłym, czy też lalki zdobiącej półkę nad grzejnikiem zimą – klej, który bazowo umieszcza się wewnątrz głowy, by skleić poprzeplatane przez dziurki na głowie włosy, wypływa. Nie da się go rozczesać, a z włosów, szczególnie grzywki, tworzy się paskudny, twardy i przede wszystkim lepki kołtun. No i okej, może w pudełku czy na półce lalce jakoś wybitnie to nie przeszkadza, ale gdy chcemy takowej zafarbować włosy albo zmienić ich uczesanie – jakakolwiek ingerencja przestaje być możliwa. 

Potem podobny problem pojawił się z grzywką Frankie w piżamie, i kolejny – gdy w sklepie kupiłam po promocji Kena (wobec którego mam całkiem ambitne plany na przyszłość, mianowicie: gość ma stać się Wiedźminem). Po rozpakowaniu pudełka – rozczarowanie; okazało się, że typ, któremu chciałam przefarbować włosy na biało, ma nie tylko na skalpie, ale i na całej długości włosów do ramion wręcz paskudną skorupę. W pierwszej chwili pomyślałam, że najwyżej kupi się białe włosy na AliExpress i po prostu się je wymieni. Uciekanie od problemu, jak widać, mam opanowane na poziomie hard. 

Jednak miarka się przebrała przedwczoraj, kiedy przyszła do mnie paczka z OLX-a. Otóż kilka dni temu zamówiłam lalki, których przerabiać w żaden sposób nie chciałam. Po rozpakowaniu paczki już w domu okazało się, że zarówno Toralei, jak i Purrsephone oraz Meowlody też mają na głowie takie samo łajno. Dopiero one przymusiły mnie do tego, by zakasać rękawy i… coś zrobić, wymyślić. Desperacko chciałam zrobić cokolwiek. 

Słyszałam, że klej można chociaż trochę rozczesać, obsypując włosy mąką ziemniaczaną, inni podpowiadali, by próbować z różnymi rozpuszczalnikami, w tym benzyną, ale uważając, by absolutnie nie dotykać lalek twarzy – każde takie działanie ryzykowało stratą makijażu, a nie jestem jeszcze na tyle doświadczona, by brać się za repaint, chociażby podstawowy. 

Jak więc poradziłam sobie z problemem? 

Rozwiązanie okazało się proste i znalazłam je na facebookowym forum.

CZEGO POTRZEBUJEMY?

1. Terpentyna balsamiczna + słoik/szklanka

Ja swoją kupiłam w Castoramie za jakieś 20 zł; wiem, że są też inne rodzaje terpentyn, jednak ja próbowałam akurat z balsamiczną i sprawdziła się w stu procentach, za inne więc nie mogę poręczyć, ale możliwe, że też zadziałają.

2. Gumowe bądź foliowe rękawiczki 

Istnieje całkiem realne prawdopodobieństwo, że nie ubrałabym ich, gdybym dzień wcześniej nie robiła sobie manicure hybrydowego, o którego jakość wyjątkowo się bałam, bo pierwszy raz paznokcie JAKOŚ mi wyszły

3. Delikatny płyn do płukania tkanin o intensywnym zapachu

+ miska

4. Grzebyk albo szczotka

Najbezpieczniejsza ta dołączana do lalek albo typu tangle teezer; ludzka, szczególnie z ostrymi ząbkami, może wyrywać

Przygotowane, to jest rozebrane do rosołu laleczki, po kolei zanurzałam w terpentynie. W przypadku chociażby Frankie, która posklejaną miała jedynie grzywkę, trwało to dosłownie chwilę, może minutę (przechylałam szklanką tak, by namaczać tylko grzywkę, nic więcej), natomiast Toralei, której włosy były w stanie katastrofalnym, potrzymałam w szklance z dobre trzy minuty. Po wyjęciu lalki nad ścierką palcami wmasowywałam terpentynę we włosy i rozdzielałam paznokciami pojedyncze pasma. Nie chciałam przesadzać, ponieważ wyszłam z założenia, że jeżeli terpentyna jest w stanie pozbyć się kleju z zewnątrz głowy, może również działać na klej wewnątrz niej – ten, który sprawia, że włosy nie wypadają. 

Gdy już czułam pod palcami, że mniej-więcej każdy włos da się rozdzielić i są one znacznie bardziej miękkie, zanurzałam je w misce z płynem do płukania. To ważne, by woda w misce nie była gorąca, a jedynie letnia. 

Po lepkiej mazi nie ma ani śladu! 💓

A po dłuższym płukaniu osuszałam włosy szmatką dokładnie tak, jak robię to ze swoimi własnymi. Gdy wszystkie lalki były już wykąpane i wstępnie osuszone, każdą poddałam suszeniu suszarką. Warunek jest jeden: suszymy tylko zimnym nawiewem. Gorący albo nawet ciepławy nawiew może sprawić, że klej, który nadal podtrzymuje włosy wewnątrz głowy lalki, znów może się rozpuścić i wypłynąć. Gdybym nie miała takiej suszarki, podejrzewam, że zostawiłabym lalki do naturalnego wyschnięcia, ustawiając je nieopodal kaloryfera, jednak niezbyt blisko.

Najbardziej bałam się o Toralei, która ma ubytki w makijażu brwi; za nic nie chciałam jej dobić, ale jednocześnie strasznie zależało mi na doprowadzeniu jej włosów do porządku. Ryzyk-fizyk, pełne zanurzenie i… opłaciło się. Terpentyna balsamiczna nie ma żadnego wpływu na makijaż lalek, nawet przy zanurzeniu kilkuminutowym, ale posiada jeden minus, obok którego trudno przejść obojętnie, a przez którego do listy rzeczy potrzebnych w całym procesie warto dopisać dwa Ibupromy Max. 

Katorżniczy smród

Jest paskudny i po godzinie, którą spędziłam na całkowitej zabawie, przyprawił mnie o koszmarny ból głowy. Wiem, że są w sklepach terpentyny bezzapachowe, ale nie ma co się łudzić – one też cuchną. Także jeżeli ktoś planowałby naprawić włosy swoim lalkom w łazience, powinien kilkukrotnie się  nad tym zastanowić, a potem samodzielnie dojść do wniosku, że to jedna z większych głupot. Ja, co widać na zdjęciach, kąpałam lalki w warsztacie, a jego wietrzenie przy otwartym na oścież oknie zajęło mi ponad dobę. Mało tego, lalki już osuszone i przeniesione do pokoju nadal oddawały zapach terpentyny, dlatego i w sypialni, w której rezydują, trzeba było na pół dnia otworzyć okno. Na końcu, gdy Monsterki były już w ubraniach, spryskałam je mgiełką zapachową, której zapach powinien osiąść się na materiale na dłużej… Mhm, ehe, ok; efekt był dość średni – zaczęło zaciągać terpentyną jakby rozlaną na łące. Bólu głowy przy zaledwie sześciu lalkach pozbyłam się dopiero po kilku godzinach i z pomocą tabletek. Z jednej strony, gdybym miała więcej lalek, pewnie wzięłabym wszystkie, aby przypadkiem nie musieć w najbliższym czasie powtarzać tego zabiegu. Z drugiej strony – gdybym miała w warsztacie spędzić piętnaście minut dłużej, chyba bym zwariowała. W porównaniu do zapachu benzyny, który lubię, terpentyna swoim smrodem przypomina bardziej chlorokauczuk, którego nie znoszę. Poza tym nie tylko śmierdzi, ale jest też toksyczna, więc najlepiej byłoby używać jej poza domem. Gdyby się okazało, że w najbliższej przyszłości uzbierałabym kilka kolejnych skołtunionych i lepkich głów, zapewne poczekam z kąpielami do lata i wyjdę z asortymentem na dwór.

Efekt? 

Może wydawać się, że na drugim filmiku białe pasmo wciąż jest sklejone, jednak włosy są po prostu jeszcze troszkę wilgotne. Praktycznie każdy włos da się od siebie oddzielić, a czesanie to prawdziwy fun. Włosy w dotyku są mięciutkie i gotowe, by ułożyć je według własnego widzimisię. 

Samą płukankę płynem do płukania tkanin polecam też stosować na tradycyjnych lalkach Barbie, u których o ile problemu nie stanowi klej, o tyle szarawe, poplątane, sianowate kołtuny to standard. Jeśli macie swoje lalki z dzieciństwa w domu i są już mocno wybawione i widać, że pełne miłości, ale trudno na nie patrzeć z powodu typowej szopy, a co dopiero gdzieś je postawić dla ozdoby – kilka sesji kąpieli w płynie do płukania i delikatne rozczesywanie powinny pomóc. Za to na pewno nie pomaga szampon do włosów. Nie jestem inżynierem, ale zaufaj mi.

Zdjęcie dość starawe, lalka zaledwie po pierwszej sesji płuknaką. 

Chciałabym kiedyś do niej wrócić i zadbać o nią mocniej; chyba muszę na dniach odwiedzieć rodziców, u których została. :)

Czytaj więcej »

16. Byłam w papugarni [i nigdy już tam nie wrócę]

... przed koroną, ale jednak. Przy tym samą wizytę pamiętam na tyle dokładnie, że jestem w stanie przedstawić ją całkiem rzetelnie. 

Czytaj więcej »

15. Toplista literacka: „Nawet psy” (miejsce 10/10)

Postanowiłam rozpocząć mini-cykl postów, dotyczący książek, które znajdują się na mojej półce treści wyróżnionych (tak, serio, mam taką półkę wysoko nad łóżkiem). Jest tam na pewno więcej książek niż dyszka, jednak wydaje mi się, że najpierw przedstawię pierwsze tyle, a potem, jeśli czas pozwoli, zrobi się drugą edycję. 

Od razu zaznaczam: nawet jeśli na półce znajduje się „Nieznośna lekkość bytu” Kundery czy „Rok 1984” Orwela, no i ukochany „Mistrz i Małgorzata” (koniecznie wersja: „Czarny mag”!), o tytułach tych napisał już chyba każdy, kto miał o nich coś do napisania i nie mam zamiaru dzielić tu włosa na czworo. Postaram się więc przedstawić teksty zdecydowanie mniej popularne, ale warte polecenia oraz, mam nadzieję, w pewien sposób nowatorskie, które mogłyby jakoś odbiorcę zaskoczyć fabułą, kreacją postaci czy formą, a najlepiej wszystkim naraz. Starałam się wybrać teksty różnogatunkowe, a ich selekcja oznaczona numeracją w skali 1 – 10 wiąże się raczej z moim sentymentem i nie jest to ocena sama w sobie. Nie cierpię oceniać książek odległych gatunkowo, zestawiając je ze sobą, zresztą nie uważam, by miało to sens. 

To co? Zaczynajmy!

MIEJSCE 10.

„NAWET PSY”, JON McGREGOR

Wydawnictwo Czytelnik, seria Nike, Warszawa 2012

Też macie coś takiego, że nie patrzycie w ogóle na okładkę, nie zwracacie na nią uwagi i przechodzicie od razu do blurbu? Moja półka pod względem estetycznym-okładkowym to chyba najbrzydsza półka literacka, jaką widział świat. Okładki większości utworów są małe, nadgryzione zębem czasu, a wydania – tanie i kieszonkowe. Nie przeszkadza mi to, cenię sobie minimalizm. Całą magię dostrzegam w dobrze napisanym blurbie (dobry blurb to przynajmniej jedna-czwarta sukcesu sprzedaży, tak sądzę). A blurb z „Nawet psy” ujął mnie z miejsca i wiedziałam, że książka będzie dobra. Po prostu. Wygląda on tak: 

Czekamy. Mamy cały czas świata – powtarza chór-narrator, który nadaje tej opowieści poetycką powagę i szlachetny ton antycznej tragedii greckiej.
Miasto gdzieś w Anglii. Jest koniec grudnia. W przejmujących okolicznościach poznajemy losy kilkorga mieszkańców – Roberta, Danny'ego, Laury, Steve'a, Heather. To ludzie z marginesu, alkoholicy, narkomani, bezdomni. Wykluczeni. Wszyscy egzystują na granicy życia i śmierci – cienkiej jak igła strzykawki, jak ostrze żyletki. Jeden z bohaterów znalazł się własnie po tamtej drugiej stronie. Towarzysząc mu do końca w ostatnim rytuale przejścia, chór żałobników snuje oscylującą między teraźniejszością a przeszłością narrację, czuły pożegnalny tren. 

Kupiłam to kieszonkowe wydanie dokładnie za 4.99 w Carrefourze i, szczerze mówiąc, był to mój najlepszy marketowy zakup literacki ever. Od tamtej pory regularnie przeglądam kosze z książkami, doszukując się kolejnych wartościowych i tanich maleńkości, jednak jeszcze nic nie przebiło powieści McGregora.
Jest to zaskakujące dla mnie tym bardziej, że przecież nie cierpię narracji prowadzonej w czasie teraźniejszym. Zwykle nie potrafię się w takie teksty wczuć i mam problemy z wyobrażaniem sobie, że coś dzieje się właśnie teraz, gdy czytam tekst, a nie wtedy, zanim ktoś go napisał. Omijam takie książki; gdy mam je w ręce, zwykle odkładam je z powrotem na sklepowe półki. Jednak w tym przypadku coś mnie tknęło i postanowiłam dać szansę... Bo nie tylko blurb mnie urzekł, lecz również pierwszy akapit.

Drzwi wyważyli, jest koniec grudnia, i wynoszą ciało. 

Historia zaczyna się od wybuchu, a potem napięcie jedynie rośnie. Narracja jest dynamiczna, a opisy miejsc – skrzętnie wplecione w akapity przeżyć wewnętrznych, czynności i wspomnień postaci. W „Nawet psy” wszystko przeplata się ze wszystkim, atmosfera jest gęsta. Nie uświadczyłam męczącej ekspozycji, każde wykorzystane przez autora słowo ma znaczenie i pełni istotną rolę: albo buduje klimat i szkicuje miejsce akcji, albo przedstawia specyficzny sposób myślenia postaci lub chóru (wspomnianego w blurbie). Zakładam, że ciężko sobie to wyobrazić, właściwie bardzo ciężko oddać mi specyfikę tej książki, stąd w poście aż dwa dłuższe jej fragmenty. Oto ten pierwszy; pierwsze akapity powieści. Spróbujmy raz jeszcze:

Drzwi wyważyli, jest koniec grudnia, i wynoszą ciało. 
Powietrze zimne, dokuczliwe, niebo karci stalowym spojrzeniem sinawego oka, drzewa wybielone na kość zmrożonym blaskiem słońca. Stoimy grupką przy zaryglowanych drzwiach. (...)
Śmietnik na podłodze chrzęści i trzaska pod butami. Dwaj policjanci posuwają się powoli, pozwalając się prowadzić światłu latarek. Nawołują, coś jak Halo, policja, halo. Spoglądają po sobie i zapuszczają się głębiej w przestrzeń mieszkania. Młodszy, który na końcu korytarza skręcił w prawo, znajduje ciało leżące na podłodze w salonie. (...) Czekają. Patrzą na ciało. Wszyscy wpychamy się do pokoju i patrzymy na ciało. Wzdęta i rozmiękczona skóra, zapadłe oczy, oleista kałuża płynów. Drgania i ruchy nowo wyklutego życia, żerującego na trupie. 

Nigdy nie czytałam niczego bardziej dynamicznego i oszczędnego w słowach. Przeczytanie książki zajęło mi zaledwie chwilę; „Nawet psy” zabrałam w kilkugodzinną podróż do Warszawy i całą drogę nikt w przedziale nie miał ze mną kontaktu. Przez całą podróż jeśli śmiałam się, to tylko pod nosem, tylko ironicznie, oszczędnie. Częściej się wzdrygałam, czułam dyskomfort i strach, współczucie. Albo nie czułam zupełnie nic, wyprana z emocji, zmęczona, niezdziwiona. Powieść jest dramatyczna, niesie za sobą ogromny ładunek emocjonalny, potrafi wyciągnąć z czytelnika skrajne współczucie lub skrajny chłód wobec bohaterów przegranych. Są momenty, w których widziałam w nich zwykłe jednostki – takie jak każdy z nas – którym jednak znowu w życiu nie wyszło, i trzymałam za nie kciuki, by za chwilę podsunięto mi scenę podejmowania decyzji, po której, cóż, trudno było nazwać bohatera pozytywnym, trudno było go dłużej bronić.

Zawsze lubiłam powieści trudne, poruszające tematy narkomanii, mam za sobą lekturę kilku książek Baśki Rosiek, przerabiałam „My dzieci z dworca ZOO” czy „Nikt nie wyjdzie stąd żywy” o Morrisonie. Jednak „Nawet psy” jest od każdej z tej powieści po prostu inna. Z jednej strony momentami napisana jak wysokiej klasy kryminał, z wykorzystaniem współczesnych technik narracyjnych deep POV i perfidnymi cliffhangerami, z drugiej – antyczny dramat pisany prozą, w którym czytelnik przechodzi przez kolejne akty, aby towarzyszyć postaci w rytuale przejścia na drugą stronę.

Siłą tej powieści jest właśnie narracja. Często narrator to my – tłum gapiów, żałobny chór przyglądający się i oceniający życie bohaterów. Jednak fragmentami, w osobnych akapitach, bardzo płynnie i zręcznie przechodzi ona w narrację personalną, przedstawiającą punkt widzenia postaci. Mamy więc ten pełnokrwisty deep Point Of View tak bardzo przypominający strumień świadomości ćpuna, cholernie przejmujący i porywający w podróż po zakamarkach angielskich slumsów. Stylizacja językowa idealnie odzwierciedla kogoś, kto faktycznie żyje w trudnym, ulicznym środowisku, zna je od podszewki. Tu ukłony i brawa dla McGregora za research. Nie wiem, czy by to napisać, spędzał czas na squatach, w przytułkach czy Monarach, ale wyszło to książce na dobre.

Tak, jest dużo przekleństw. I często nie są one oddzielane od reszty zdania przecinkami. Zresztą „Nawet psy” to idealny przykład autorskiego nonkonformizmu. Część zdań kończących akapity nie kończy się nawet kropką; podejrzewam, że z dwóch powodów. Raz, że czytelnik dostaje jasną, a zarazem bardzo zręcznie i subtelnie wplecioną w tekst wskazówkę, że wychodzi właśnie z głowy Danny'ego i przechodzi do narracji chóralnej. Dwa: postać nie kończy jeszcze jednej myśli, a od razu zaczyna inną albo wraca do wcześniej zgubionego wątku. Bo tak działają przecież ludzkie myśli – nie są poukładane, są właściwie nieskończone, więc wcale nie muszą kończyć się kropką.

Nigdy nie czytałam książki, w której zastosowana narracja byłaby aż tak blisko postaci, tego, co skrywa ona w swojej głowie. Tekst jest bardzo chaotyczny, pojawiają się akapity wspomnień, ale jednocześnie nie miałam nigdy problemu, by cofać się w tekście, coś sobie poukładać, dopasować retrospekcję. Z tekstem się płynie i... wszystko z czasem układa się w jedną całość.

Dla zobrazowania podrzuciłam fragment, który idealnie przedstawił – dla jednych problem, a dla mnie największy walor powieści – narrację. Specjalnie nie napisałam nic o fabule, ponieważ książka jest dość krótka i składa się raczej z wyrwanych z kontekstów obrazów i skojarzeń, które trudno przedstawić jak fabularną całość i jakoś je zapowiedzieć. Oczywiście, poza narracją o tym, jak wygląda życie na głodzie czy po wzięciu, w powieści pojawia się całkiem sporo scen dynamicznych (pobicia, kradzieże, włamania, rozprawy), mamy też mocne dialogi. Zdecydowanie lepiej – niż o tym za dużo przeczytać – jest po prostu je przeżyć wraz z bohaterem, będąc jego chórem. Książka nie liczy sporo, nawet nie trzysta stron przy formacie kieszonkowym.

Jasne, że wierzę, że warto dać jej szansę (patrzę z uwagą na tych, którzy chcą się uczyć pisać w POV i przy okazji chcą mieć dynamiczną prozę). Ale jednocześnie nie mam złudzeń, bo wiem, że to książka-ferment. I zdaję sobie sprawę z tego, że istnieją też czytelnicy, dla których taka dawka niepoukładanych akapitów przedstawiających czysty strumień świadomości – głównie wspomnień z ulicy – może być nużąca. Ktoś mniej uważny, nienastrojony lub niewypoczęty przed lekturą może się łatwo zniechęcić, zirytować, a po kilku stronach nawet wkurzyć. Każdy powinien jednak sam ocenić, na ile odpowiada mu taka niby-niestaranna, ale starannie przemyślana przez autora forma. Ja jednak radzę dobrze się wyspać przed wejściem do tego pociągu. 

Nie dość, że droga w jedną stronę, to jeszcze nie da się wysiąść.

Czytaj więcej »

14. Jestem tu dla ciebie..., czyli odpowiedź na rant i NAKWA

[Post zawiera lokowanie produktu i niesamowity ból dupy]

Ten tekst nie jest stricte o pisaniu. To spory rant na toksycznych ludzi, którzy potrafią pozbawić radości z zajmowania się hobby. A nawet zupełnie od niego odwieść. To będzie ogromny rant na toksycznych ludzi, którzy pod płaszczykiem niesienia pomocy, w białych rękawiczkach dokopują Ci kolejnych kompleksów.

Deneve na: Like no otter 

cały wpis: [TUTAJ]

Na początku chciałam swoją odpowiedź do tego tekstu umieścić w komentarzu, ale – oczywiście – napisałam ją za długą. Choć w sumie co ja tak właściwie wiem o NAKW-ie, żeby podejmować temat? Przecież nigdy nie należałam do tego towarzystwa, znam właściwie tylko garstkę osób powiązanych z forum. To jednak mi wystarczyło, by w jakiś sposób napisać coś więcej niż: dzięki, Den, że o mnie wspomniałaś, to bardzo miłe, fajnie nam razem na Łezkach, rób dalej swoje, bo robisz to naprawdę świetnie – przynajmniej dla mnie. A że całkiem niewiele wiem o zawodowej redakcji beletrystyki i wszystko sugeruję ci na czuja, istnieje spore prawdopodobieństwo, że Proustem nie jesteś, Kunderą zresztą też nie. 

[I TAK WSZYSCY WIEDZĄ, ŻE PROUST POSYSA; LUDZIE, CZYTAJCIE ŁEZKI!]

Chciałam więc trochę powspominać i napisać, jak to osobiście uważam, że zielony długopis jest lepszy od czerwonego, ale... wtedy doszły mnie słuchy o czymś bardzo, bardzo niskim. Wróćmy się pamięcią do jednego z najsłabszych październików w moim życiu:

Ktoś mało życzliwy wykopał tę sytuację z odmętów mojego FB i w kółeczku wzajemnej adoracji zaczął sugerować, że: Paczcie, Den kupiła jej pizzę, na pewno chce się jej podlizać i szuka przyjaciół. Takie hasła padały w tamtych rozmowach. Och, jaka szkoda, że pizza od Den nie stanęła mi wtedy gardle, a Julek ostatecznie się nie znalazł, hmm? Może gdyby się znalazł i zgubił raz jeszcze, to...? No właśnie, co. W głowie mi się nie mieści, jaką świnią trzeba być, aby brać pod lupę osobiste, małe bądź duże, tragedie i kwestionować je w taki sposób. I tak, jestem wkurzona. Każdy jest, gdy ktoś wpieprza się z butami w prywatność i wykorzystuje do tego sytuacje, które, cóż, śmieszne nie są. I w jakiś sposób ciągle, kurwa, bolą.
[Bo strata kota to takie huehuehuehue śmieszne jak depresja Winky; uprzedzałam, że poziom niski]. 

Wracając jednak do tematu 

Napisałam już na początku: nigdy nie należałam do NAKW-y, choć kilka razy byłam o krok od założenia konta na forum. Zawsze jednak się bałam. Czytałam posty nawet nie te o analizach opowiadań, ale głównie o literaturze czy społeczne i zawsze wydawało mi się, że na wiele z tych tematów mam naprawdę sporo fajnych rzeczy do powiedzenia, ale... bałam się, że ktoś będzie miał inne zdanie niż moje i mnie skrytykuje. Normalna sprawa – dyskusja w sieci, której punktem wyjścia są różnice poglądów – tak, ale... nie do końca.

Miałam wtedy już swoje małe doświadczenia (bardziej upadki niż wzloty, umówmy się) w ocenianiu. Widziałam, co się dzieje w komentarzach i jakie opinie krążą o młodych osobach, które zabierają się za pisanie postów o tym, czy podobają im się opka w sieci, czy też nie. Wizja innego zdania w konfrontacji na forum NAKW-y była też dla mnie synonimem jedynego słusznego zadania, a to zaś było całkiem bliskoznaczne dla: „Sko, jesteś po prostu głupia”. No dobra, byłam w pewnym sensie głupia, bo ponad dekadę temu napisałam kilka słabych ocen, w których chociażby sugerowałam ludziom, że nie ma za bardzo różnicy między dywizem a myślnikiem i w opeczkach blogowych nikt nie patrzy na poprawne cudzysłowy. Po takich sytuacjach lepiej się więc było nie wychylać i robić swoje najlepiej jak się umie. I uczyć się. 

Tak jak Denki nie usprawiedliwia wiek w przypadku pisania jadowitych komci (których, o dziwo, nie pamiętam pod ocenami na Shibuyi), tak mnie nie usprawiedliwiała niewiedza i ignorancja technikaliów. Nie usprawiedliwia mnie to, że pisałam te ocenki, będąc zdecydowanie za młoda, by je pisać, ale dzięki temu, że je wtedy pisałam na umór i ktoś mnie poprawiał, jestem tu, gdzie jestem, i dziś nie mam większych problemów z pisownią. Może faktycznie byłam za głupia, by przed puszczeniem publikacji wpisać w guglu „czym się różni myślnik od dywizu”, ale nie byłam jednak aż tak głupia, by nie zapamiętać poprawnej zasady, gdy już ktoś mi na nią zwrócił uwagę, a do tego sam podrzucił linka. To mi pozakazywało, że można, a nawet trzeba robić research. Ktoś jednak musiał mi to dać do zrozumienia.

To są pozytywy, które dało mi towarzystwo z NAKW-y.

[cholernie miłe wspomnienie; kliknij, by powiększyć]

Praca z kimś lepszym

Jak widać po screenie, moja praca nad sobą została zauważona – te trzy zdania, niby nic, pozwalały mi przez kolejne miesiące cieszyć się swoimi efektami. Napędzały mnie dokładnie tak, jak napędza zielony długopis. Problem w tym, że... na tym komentarzu się skończyło. Inne przywoływania moich nicków nie były już takie przyjemne; och, znalazły się osoby, które w „pracy ze Skoią, by mogła się wyrobić” obrały sobie kierunek zgoła inny [cytaty z wiadomości prywatnych, komentarzy pod postami etc.].

Doprawdy, jesteś pocieszna z tymi błędami.

Niereformowalny beton.

Ty serio masz odwagę podpisać się pod taką bzdurą? Omg. 

Zaraz po takich komentarzach pojawiały się oczywiście sugestie znacznie lepiej brzmiących zdań czy bardziej naturalnie brzmiących rozwiązań narracyjnych oraz rzeczowe argumenty przekonujące do innych racji. Czy trzeba było jednak przekazywać to wszystko w sposób jednoznacznie agresywny? Jak pisze Den: w białych rękawiczkach? Czy poprawiano mnie, na pewno mając w intencji dbałość o stan użytkowników blogosfery i w trosce o opka moje i autorów, których oceniałam? Gówno-dupa; wszyscy wiedzą, że chodziło o radosne ponapierdalanie się z nas. Przepraszało się jednak za siebie, samobiczowało, nie powtarzało więcej głupot (człowiek uczy się całe życie; ostatnio nawet – pamiętasz, Den? – jak przytoczyłaś mi różnicę pomiędzy domyślić a domyśleć? Wiem, że wiedzy, której jeszcze nie mam, jest w opór). W latach świetności NAKW-y, wśród podobnie brzmiących uwag była więc cała masa wskazówek, o które mi właśnie chodziło, więc przełykało się łzy i robiło dalej swoje. Ciemna strona pracy z lepszymi, c'nie?

Jestem tu dla ciebie

Teraz jednak wiem, że żadne z tych uwag nie musiały być aż tak kąśliwe. Nie musiały, bo skoro ja potrafię podawać je dziś dalej zdecydowanie mniej agresywnie, to znaczy, że się da. Tylko trzeba chcieć być fair i pamiętać, że po drugiej stronie ekranu jest druga osoba, a nie worek do sklepania i materiał na mem. Przy czym też zdarza mi się robić w ocenkach kontent, ale:
raz: zawsze dotyczy on treści (konkretnego fragmentu) i nie ciągnie się za autorem, rzutując na resztę jego pracy przez wiele kolejnych lat;
dwa: staram się nie tworzyć złudnej iluzji, że wszystko, co sugeruję, to prawda objawiona;
trzy: najczęściej pytam, czy mogę sobie pozwolić na tego rodzaju humor;
cztery: nigdy nie użyłabym tak brzmiących słów wobec aspirującej szesnastolatki, wiedząc, że może ją to zablokować. Najbardziej cieszą mnie efekty, które można obserwować – widzieć, jak tekst się zmienia, ewoluuje, staje się czymś, co działa trochę mocniej i lepiej. Ja po prostu kocham te wszystkie momenty, gdy autorzy pod ocenami piszą: na początku trochę bolało, ale w sumie ten tekst wygląda dzięki tobie lepiej, mogę ci wysłać nową wersję na priv albo zgłosić się znów? – „Jasne że tak, przecież jestem tu dla ciebie!”. Być więc fair nie jest trudne i jednocześnie nie odbiera radochy z pisania ocen, gdy można zażartować z błędów stylistycznych, ba, nawet okrasić je gifem; trzeba jednak z tyłu głowy mieć wyznaczoną granicę, mieć w sobie trochę empatii. Bo co mi po tym, że ktoś wypierdoli cały plik do kosza i nigdy już do niego nie siądzie? Jakby to miało o mnie świadczyć? Błagam. Jak mnie więc zdziwiło, gdy ktoś w jakimś stopniu powiązany z NAKW-ą (i, przy okazji, była oceniająca) wszedł kiedyś na WS i zarzucił coś takiego:

Czyli, dziewczyny, jak to u was działa? Komentujecie i analizujecie tekst, ale nie służy to wyciąganiu wniosków? I jeśli przyjdę i powiem, że jest inaczej, że nie macie racji, to ok? Jeżeli analizujecie w przestrzeń, bez konsekwencji... 

Nie. Nie bez konsekwencji. Po prostu nie z pozycji: słuchaj mnie, bo wiem lepiej. Moja odpowiedź  do tego komentarza brzmiała więc:

Cytaty i komentarze do nich to zawsze wskazówki. Możesz po nich uznać, czy to, co widzimy i przedstawiamy, pokrywa się z twoimi założeniami. Jeżeli się pokrywa – znaczy to dla ciebie tyle, że tekst ci wyszedł. Jeżeli rozminęłyśmy się w ocenie z twoimi założeniami – coś nie działa, coś trzeba poprawić, w komentarzach możemy dyskutować o tym dalej. 

Odpowiedź byłej oceniającej:

Ok. Dobra. Czyli po prostu odwykłam od tej formuły (...). Na innych tekstach pracuję zgoła inaczej, to pewnie wina tego. 

I wracam do wymiany tych komentarzy, ponieważ mocno kojarzą mi się one z tym, jak toksycznie dyktatorsko działała NAKWa i przyzwyczaiła innych do niskiego poziomu empatii i wyznaczania czarno-białego: nasze dobre – twoje złe. Ale, tak szczerze, czy naprawdę istnieje jakakolwiek inna możliwość ocenia opek w sieci, niż ocena stworzona jedynie na bazie luźnych sugestii? Nigdzie nie gwarantuję, że jestem odpowiednią osobą do wyrokowania i nikomu nie macham przed nosem dyplomem, którego zresztą nie mam; pisałam na początku – istnieje realne prawdopodobieństwo, że po ocenie autor wcale nie będzie drugim Proustem.
Nigdy, ale to nigdy na WS nikt nie wymuszał na autorach konkretnych zmian (no chyba że w kontekście technikaliów; czasem trudno kłócić się o zasady pisowni). Uważam, że w przypadku fabulariów to oceniający nie posiada bazy (tak, nie siedzi w głowie autora), by całkowicie zmieniać tekst pod siebie. Nie zna założeń, emocji, dalszych pomysłów – ma tylko tekst często mniej niż bardziej udany. Sugestie, wskazówki, przepisane przykłady cytatów, w których oceniający coś pozmieniał – jasne, one mają pomóc autorowi poprawić first draft, dać do zrozumienia, że tekst inaczej działa na potencjalnego czytelnika, niż autor pierwotnie zakładał. Ocena to jednak żadna jedyna słuszna prawda objawiona, której akceptacji oceniający ma prawo w jakiś sposób żądać. Zakładam, że nie jestem na tyle światła, by cokolwiek na kimkolwiek wymuszać i przekonywać do swoich racji na siłę, nazywając drugą stronę betonem i jadąc po moralach ad personam, zresztą czuję, że nie potrafiłabym wydobyć z siebie takiej dyktatorskiej i jednocześnie agresywnej narracji, z którą nie miały problemów niektóre osoby z NAKW-y. W tym, sądzę, tkwi największa różnica między nami.
[No ale wiecie, kogoś bawią zgubione zwierzęta, a kogoś zgubione podmioty].

Cieszę się więc tym bardziej, Den, że odcięłaś się od tego towarzystwa i zrobiłaś w końcu selekcję. Szkoda, że aby do tego dotrzeć, trzeba się było naprawdę porządnie przejechać. Zachowanie niektórych person powiązanych z forum przeszło moje oczekiwania, a przecież już w tym nie uczestniczysz, więc atmosfera powinna być oczyszczona z toksyn...
No, najwyraźniej nie bardzo. [xD]

[A, bo bym zapomniała! W niedzielę na Łezkach pojawił się nowy rozdział. CZYTAJCIE ŁEZKI!]

Czytaj więcej »

013. Recenzja antologii „Słowiański horror”

Kto śledzi regularnie WS, niedawno mógł wraz z załogą bliżej przyjrzeć się jednej z miniatur [źródło], jednak żarty – żartami, a halloween – halloween (xD). Dziś chcę napisać coś więcej o ogólnym zamyśle powstania całej pracy. 

Zapraszam.

STRACH SIĘ BAĆ

O ile opowiadania grozy to gatunek wśród polskich czytelników już wyprostowany, o tyle groza słowiańska wciąż jeszcze raczkuje. „Słowiański horror” jako antologia stała się więc swoistym manifestem, by zapisać ten podgatunek na kartach historii literatury polskiej. Bo gdzie, jak nie u nas? 

Nic nie jest dane raz na zawsze, a pamięć ludzkość ma krótką, dlatego dopatruję się w tej odnodze fantastyki sposobu na przechowanie bogatej kultury naszych przodków dla przyszłych pokoleń czytelników. 

Maciej Szymczak jako redaktor antologii w jej wstępie zapowiedział, że książka to misja spopularyzowania kultury duchowej dawnych Słowian. Zauważa, że mitologia słowiańska to nasza polska spuścizna, którą wyssaliśmy z mlekiem matki, więc teraz potrzeba krzesić jej ogień w pamięci. Trudno się z nim nie zgodzić, bo ilu z nas faktycznie zna się na kulturze słowiańskiej i kojarzy choć niektóre legendy i przypowieści? Czy na pewno znamy ten mistyczny i niebezpieczny świat pełen dobrych i złych demonów, ich wróżby i święta, podczas których wzywano dusze zmarłych lub skakano przez ogniska? A przecież tak żyli nasi przodkowie, misja bronienia tej spuścizny przed zapomnieniem jest więc słuszna, pytanie zadam zgoła inne: ...czy się udała? 

PIERWSZE WRAŻENIE 

Gdy pierwszy raz wzięłam „Słowiański horror” do ręki, pomyślałam, że dostałam egzemplarz wybrakowany. Dopiero po chwili dotarło do mnie, że taki jest jego styl – na pierwszy rzut oka antologia wygląda jak nadgryziona zębem czasu, czarna okładka miejscami jest wyblakła, a jej rogi zagięte. Jest to jednak tylko iluzja. Zaglądając do środka, zakochałam się w prostych szkicach, ilustracjach ołówkowych (których spokojnie mogłoby być więcej, chociażby jedna przed każdą opowieścią). Obrazki potrafią wprowadzić w atmosferę, zanim zacznie się czytać, a kolejne podtrzymują realne uczucie grozy.

No dobrze, ale to wszystko to jedynie smaczki, dodatki, antologii nie tworzą bowiem tylko one, daniem głównym jest przecież treść. A dokładnie dwanaście opowiadań i kilka utworów wierszowanych. Czy dla nich warto jest sięgnąć po książkę? 

I tak, i nie. Jak to z antologiami bywa, zawsze znajdą się w niej i kare konie, i czarne owce. Nie są to teksty tak samo dobre; zbiory tego typu są zwykle nierówne i jest to zupełnie normalne. Choć przyznam szczerze, że pierwszy raz widzę antologię, która nierówna jest aż tak. W moim odczuciu z zadaniem najlepiej poradzili sobie Jacek Pelczar, Franciszek M. Piątkowski, Aleksandra Kozioł. Tekst Adriana Turzańskiego miał ciekawy zamysł, ale autor przekombinował – ukazywanie czasów współczesnych było zbyt podkolorowane i na siłę, a zejście Przebudzonego na Ziemię wydawało się ostatecznie nie mieć większego sensu. Bo co z niego wynikło? To, co zdaje się najlepsze (czyli ciąg dalszy o tym, jak Przebudzony będzie sobie radził) nie zostało przedstawione. Może więc gdyby nie był to tekst aż tak krótki, a dostałabym coś dalej, dałabym mu szansę, tymczasem te kilka stron samych w sobie nie zrobiło na mnie najlepszego wrażenia. Dość mocno rozczarował mnie także otwierający zbiór tekst Artura Grzelaka – choć był wystylizowany, fabułę pchały w przód dziwne, nierozsądne decyzje postaci i nieprawdopodobne zbiegi okoliczności, pojawili się również bohaterowie, którzy nie mieli żadnego wpływu na fabułę. Tego bardzo nie lubię – gdy autor liczy na moją naiwność i zamiast logicznych rozwiązań stworzonych w myśl przyczyna-skutek podsuwa mi imperatywy narracyjne, a Strzelby Czechowa ostatecznie nie wypalają.  

Bardzo słabą decyzją było umieścić akurat ten tekst na samym początku, gdyż po jego przeczytaniu można się mocno zniechęcić do dalszych prac. Antologie powinny zaczynać się jak u Alfreda Hitchcocka – najpierw wybuch, a potem napięcie i poczucie grozy już tylko rosną. Tu zaczynamy od ledwo żarzącej się iskierki, która nie wybucha, a wręcz dogasa, i dopiero gdzieś w kolejnych opowieściach emocje znów zaczynają kiełkować. Gdy rozbudzają się porządnie, prawie pod koniec znów dusi je najsłabsze opowiadanie zbioru, czyli „Żądza Zemsty” Aleksandry Rozmus (co jest dla mnie zupełnie niezrozumiałe, biorąc pod uwagę, że autorka wydała już kilka pozycji). Co robi w środku ten tekst? Jestem naprawdę ciekawa, jak się tam znalazł i dlaczego. Pytam, bo zamiast opowiadania przypomina wypracowanie szkolne oparte na ekspozycji, a sama stylizacja językowa również pozostawia wiele do życzenia. Do tego nic tak dobrze nie odrzuca jak śmieszek z gwałtu, czyli wielokropek w: bolało ją... krocze. Paskudztwo. Żart sytuacyjny mocno nie na miejscu.
Na szczęście w ogólnym rozrachunku większość tekstów w antologii jednak przypadła mi do gustu, więc całościowo oceniam ją pozytywnie.

KĘDZIERZYN-KOŹLE MOŻE BYĆ DUMNE

Takie zbiory opowiadań traktuję głównie jako swego rodzaju reklamę, po której zdecyduję, czy dany pisarz zaciekawił mnie na tyle, bym sięgnęła po jego twórczość (nie, po „Okrutnika” nie sięgnę); prace zbiorowe są niczym innym jak próbkami danych autorów. Kędzierzyn-Koźle może być dumne – opowiadanie Jacka Pelczara, redaktora, z którym mam przyjemność współpracować, jest reklamą samą w sobie wręcz doskonałą. I nie, nie ma w tym za grosz nepotyzmu, próżno szukać tu układzików po cichu – wystarczy sięgnąć i przeczytać „Pieniacza”. Chociaż antologie mają to do siebie, że trudno powiedzieć coś więcej o wszystkich pojedynczych, krótkich fabułach, dowiedzieć się można za to całkiem sporo o każdym stylu autorskim. W tekstach słowiańskich ten styl powinien zabierać nas na przygodę, w podróż do tamtych czasów, rozbudzać wyobraźnię. Narrator winien być prawdziwym bajarzem, bardem, którego ciężko przestać słuchać i od którego chce się usłyszeć coraz więcej i więcej. Jacek Pelczar robi to wyśmienicie – trudno oderwać się od lektury przed jej zakończeniem. Praktycznie nie da się poznać, że jest się właśnie gdzieś w biurze i pije kawę, a wcale nie siedzi się przy ognisku wraz z Częborem i Czciborem i podbiera się im nalewkę. 

     Bracia Wilcy od trzech dni przemierzali knieje. Szli w błocie i spali w błocie. Wiosenne deszcze pojawiały się i znikały, zmieniając świat w zimną, mokrą breję. Maszerowali w ciszy, goniąc słońce o poranku i umykając przed nim o zmierzchu. Nagle głośne dudnienie rozeszło się za plecami Czębora, poniosło echem między drzewami. Wojownik przystanął i spojrzał krótko w niebo, a potem obejrzał się na człapiącego za nim Niedźwiedzia:

      — Na burzę się nie zbiera, więc to pewnie znowu twój wiecznie pusty kałdun. Jak mamy pozostać niezauważeni, jeśli robisz więcej rumoru niż wojenne kotły? 

Przykład sam w sobie może i grozy nie przedstawia, nie sądzę jednak, że musiałby – po co cokolwiek miałabym spoilerować? Tu trzeba uwierzyć na słowo: słowiańska groza jest obecna na wielu stronach, także w poezji (do której mam mieszane uczucia – o tym zaraz). Poza tym, że sceny te są fantastyczne, na ogół dobrze napisane, a do tego groźne i momentami okrutne, w głównej mierze są także ekscytujące, zawiłe i tajemnicze. W czytelniku potrafią obudzić najróżniejsze odczucia – od tęsknoty za prostym życiem po… niechęć do chrystianizacji. Nie jest to jednak książka, która ma w jakikolwiek sposób do czegoś przekonywać. Wiemy, jak na przestrzeni lat gasły mity słowiańskie, a demony na wieki poszły spać i czujemy, że budzą się teraz – w naszej wyobraźni w trakcie lektury stają się żywe i silne. I to jest chyba kluczowe, aby dobrze wejść w tę książkę – nie można spodziewać się, że będą to opowiadania, które mają zmieniać obecny świat. Raczej opowieści przybliżające, jak mógł wyglądać on dawniej, byśmy mogli cofnąć się w czasie i poczuć go na własnej skórze. Dziwne jest zatem, że redaktor Maciej Szymczak we wstępie napisał: Oto rodzi się nowa historia. To wydaje się zdaniem na wyrost – skoro kultura dawnych Słowian istniała, autorzy antologii nie tworzą jej, co najwyżej odtwarzają i przytaczają, by nie zaginęła w odmętach ludzkiej pamięci. 

O POEZJI 

Mam to do siebie, że, czytając wiersze, bardzo staram się nie myśleć, jak napisałabym je po mojemu, ale czasem właśnie tak się dzieje – szczególnie wtedy, gdy utwory same z siebie nie porywają mnie w inny świat. W przypadku poezji zawartej w antologii naprawdę próbowałam dać się porwać, ale nie zawsze... się dało. Pewnie dlatego, że wiersze: raz – zawierają błędy (nie z przymiotnikami pisane osobno, brak znaków diakrytycznych, źle postawione przecinki); dwa – zawierają powtarzalne motywy, na przykład: jeszcze czerwienieją liście, czerwienią swej krwi miesięcznej (czy chodzi o miesiączkę? to nie jest przesadnie nastrojowe...), czcić twe czerwieniejące sutki [tak, to cytaty z różnych wierszy]; trzy: w ostatnim utworze odrzucają mnie rymy częstochowskie (kołysze/słyszę, chrobotanie/dumanie) i sięganie po połączenia oklepane (dzień/cień, krok/mrok itp.) – to wszystko jest mocno pospolite. Nie przepadam za taką poezją.

Ale Sko, jak – źle postawione przecinki w poezji? Może chodzi o akcent?

Tak, tak: w natłoku spraw, porzuciłem bogów, i ogień nie płonie – powiedz mi tu, o jaki akcent chodzi? Wydzielać wtrącenie, które nim nie jest? No błagam. A czarno biała posadzka bez łącznika? Czy na to istnieje jakieś wytłumaczenie? Czy to metafora? 

Mam też wrażenie, że twórca, poza ostatnim naprawdę ciekawym fabularnie utworem, napisał wszystko na jedno kopyto. Brakowało mi świeżości, zabawy formą i czegoś, czego nie widziałam nigdzie indziej. Jakbym weszła po latach na Opowi w kategorię Horror.

„NIE” DLA KOREKTY 

Nie byłabym również sobą, gdybym nie napisała choć kilku słów na temat ogólnej redakcji i korekty tekstów (w tym poezji, w której błędy to dla mnie kuriozum). Błędy różnej maści rzucają się w oczy. Widziałam takie perły jak: postać nie pochodząca z tego świata, zbędne czy brakujące przecinki, w tym przy wołaczu, chociażby w: Alan[,] nie biegaj. Wylało się morze powtórzeń, brakowało nawet kropek na końcu zdań i wielkich liter na ich początku, myślników oddzielających kwestie dialogowe od narracji, a jeden z bohaterów – Jurek – po drodze zamienił się w Jarka.
Jeżeli książka ta ma przecierać szlaki dla nowego gatunku literackiego w Polsce, powinna być pod względem korekty czysta jak łza, tymczasem wcale tak nie jest. A przez to trudno mi potraktować tę pozycję z odpowiednim wręcz namaszczeniem, poważnie, do czego tak mocno przekonuje mnie naczelny redaktor we wstępie. 

Czy warto kupić „Słowiański horror”? Większość tekstów oceniam zdecydowanie na plus, podoba mi się także oprawa, a na błędy ktoś bardziej odporny może i przymknie oko. Pozycja ta na pewno spodoba się każdemu, kto kocha naszą rodzimą słowiańszczyznę lub nie wie o niej zupełnie nic, a pozostaje otwarty na nowe doznania, szczególnie dreszcze na plecach. W ogólnym rozrachunku „Słowiański Horror” to solidna dawka mitologii, której… aż strach się bać. Warto przekonać się o tym na własnej skórze. 

Czytaj więcej »

012. BRZYDKIE SŁOWA? – JESTEM U PANI!

14.01.2016 

[59] OCENA BLOGA: INNA-WERSJA.BLOGSPOT.COM


• 1 blog;
• 1 ocena;
• kilka miesięcy pracy nad oceną, w tym kształcenie się z zakresu narracji personalnej i literatury erotycznej, epoki romantyzmu [czego efekty przydały się setce autorów w kolejnych ocenach];
• 5 oceniających i betareaderek na dokumencie i blogu weryfikujących uwagi i źródła.

Fragmenty komentarzy:

[kliknij, by powiększyć]

Już prawie zdążyłam zapomnieć o sprawie (choć wracała ona do mnie z każdym – na szczęście coraz rzadszym – wysrywem komci niezadowolonych autorek i autorów). Aż pewnego jesiennego dnia z nudów wkroczyłam na formularz ankietowy WS, by podpatrzeć opinie czytelników. I wtedy zobaczyłam to:

I wtedy zadałam sobie pytanie: o co w tym wszystkim chodzi? 

Od oceny 59. minęły prawie cztery lata. Od tamtego czasu nastukałam ponad sześćdziesiąt kolejnych ocen i nagle dostaję sygnał, że tamta nieprzyjemna sytuacja nadal się ciągnie i wciąż wywołuje w ludziach emocje. I jest to dla mnie dość dziwne.
Zapewne dziś, mając za sobą następne prace i więcej doświadczenia w kontaktach z autorami, którzy bronią się przed wskazówkami dotyczącymi ich tekstów, moja cierpliwość, i przy tym odporność, pozwoliłaby mi z łatwością trzymać język za zębami. I pewnie nie pękłabym tak szybko, i nie użyłabym TEGO BRZYDKIEGO SŁOWA. 

Ale!

Czy to oznacza, że w tamtej chwili okazałam się prostaczką, która strzela sobie w stopę i którą do dziś w sieci należy omijać szerokim łukiem?

Uważam, że przekleństwa wcale nie są tego wyznacznikiem. One mają wywoływać emocje oraz pokazywać, w jakim stanie emocjonalnym jest osoba, która ich używa (no chyba że jest skrajnym patusem i używa ich jak każdego znaku interpunkcyjnego). W oczach osób, które mnie znają trochę lepiej niż od wczoraj, tamto spierdalaj dowodziło o moim osłabieniu i tym, że opadły mi witki i nie znalazłam już innych słów, by to wyrazić, a w pewien sposób także się bronić. Była to oznaka mojej słabości, ukazanie bezradności (no idź już sobie) i złości (i przestań wbijać szpilę, bo chcę ci coś wytłumaczyć, skoro nie zrozumiałaś oceny) – to wszystko zawarłam w... nieco krótszej wersji. Bo być może ktoś, kto przebywa na WS dłużej niż okazjonalnie, zauważył, że jakoś nie zdarza mi się klnąć jak szewc. W ocenie poezji wiersz o penisie nazwałam chujowym, co miało być żartem sytuacyjnym i autor sam z tego kwiknął. A tak poza tym? Ach, w artykule o scenach erotycznych użyłam słowa: jebaka. Jak ja teraz wam wszystkim mam spojrzeć w oczy?

#shameonme

Jeśli ktoś nie śledzi większości innych prac na WS, które – tak się składa – są głównie moimi tekstami, może nie zauważyć, że nie rzucam kurwami na prawo i lewo. Może zauważyć natomiast to nieszczęsne spierdalaj pod notką 59. i z marszu wyrobić sobie opinię. Nie mnie oceniać, czy słuszną, na pewno ograniczającą możliwości czerpania z naszej pracy. 

I czy tamta sytuacja powinna w ogóle rzutować na pracę całego zespołu – by nie wystawiać innym dziewczynom bardzo dobrego? Może jakby policzyć średnią naszych wykroczeń, to jednak i tak by wyszła z piątką z przodu, tak sądzę (Elektrowni oberwałoby się jeszcze za SPAM u Nessy)... no ale to by trzeba było zrobić research i trochę u nas jednak poprzebywać.

A czy żałuję tamtych słów? Nie. One oddają mnie z tamtej chwili, pokazują moment, w którym sytuacja zaszła za daleko. Mogę przeprosić Raylie za ich dobór, lecz po co?
Przecież mnie wtedy wkurwiła. 

[Aczkolwiek jakbyś dziś, Raylie, chciała jeszcze jakąś ocenku, to zapraszam. Serio, sztama! Postaramy się coś ogarnąć i znów zrobię to najlepiej, jak umiem. Dziś nawet umiem znacznie lepiej niż wtedy].

Czytaj więcej »

011. MY, AMBASADORZY NADZIEI

Dokładnie rok temu, w październiku, jako redaktorka miesięcznika kędzierzyńsko-kozielskiego oraz aktywistka społeczna zostałam zaproszona do współpracy w poprowadzeniu kampanii społecznej dotyczącej tematu niepełnosprawności i dysfunkcjonalności, wykluczenia społecznego. Pomysłodawczyniami kampanii były bliskie mi nauczycielki Zespołu Szkół nr 3 w Kędzierzynie-Koźlu, do którego również miałam szczęście uczęszczać – o zgrozo – prawie dekadę temu. 

Cóż było robić? Oczywiście, że się zgodziłam! 

[*] RIP mój czas wolny, lecz BYŁO WARTO! 

W ramach kampanii do moich zadań należało przeprowadzenie obszernych wywiadów z wszystkimi bohaterami – jak ja to ich pozwoliłam sobie (trochę pompatycznie, wiem!) nazywać – Ambasadorami Nadziei. Do tego dochodziła publikacja artykułów w miesięczniku, udział oraz pomoc w sesjach zdjęciowych oraz redakcja artykułów do wydania w formie papierowej i załatwianie kwestii formalnych w ramach publikacji i wydruku. Spodziewałam się, że dam radę i napiszę dobre, rzetelne teksty, przeprowadzę interesujące, choć trudne wywiady, i w końcu od kuchni dowiem się, jak wydać książkę. Że poznam ciekawych, biednych ludzi z bagażem doświadczeń i... No właśnie. Biednych, trudnych, ciężko... Hola, Sko! Co się tak pieklisz! 

Na pewno nie spodziewałam się po kampanii:

Nowych przyjaźni.

Nauki luzu.

Ogromu wiedzy – chociażby o tym, że rękawiczka dla osoby na wózku to trochę taka podeszwa buta i niekoniecznie trzeba ją ściskać na dzień dobry. Warto poczekać, aż się ją zdejmie.

Nie spodziewałam się również tego, jak bardzo rozeprze mnie duma z... samej siebie. Oczywiście, również ze wszystkich bohaterów, którzy zgodzili się przejść przez ten rok wraz ze mną, ale... oni wszyscy byli wspaniali, bo byli sobą, a ja byłam... w stresie. Wiesz, ten stres, gdy widzisz kogoś i nie wiesz, czy podejść, czy się przywitać i jak się przywitać, czy podać rękę, czy poklepać po ramieniu, czy mówić na ty, czy na pani... Kucnąć przy wózku czy stać? Schylać się jak do dziecka, czy... Ala, olej to i jak chcesz, to się nawet połóż na ziemi. 
...What?
Przekonałam się, że wcale nie tak trudno jest im wszystkim mówić o sobie i o swojej codzienności, nawet jeśli jest inna od tej pełnosprawnej, bogatsza w często drastyczne doświadczenia. To, co sobie wmawiamy, nie musi być prawdą. Oni otwierali się przede mną, a ja zastanawiałam się, dlaczego, gdyby to oni trzymali dyktafon, czułabym wielką gulę w gardle i tak bardzo wahała się nad podjęciem tematu...? 

[Pod tym względem sztamę przybijam z Arkiem; kocham naszą pierwszą rozmowę, gdy oboje patrzyliśmy się to na siebie, to na kubki z herbatą i właściwie nic więcej... Dopiero za drugim coś zaiskrzyło]. 

W czasie kampanii dowiedziałam się, że to nie niepełnosprawność ma tu cokolwiek do rzeczy – to kwestie związane z charakterem i z własną odwagą i umiejętnością radzenia sobie ze stresem. U mnie była to umiejętność na poziomie zero – i co z tego, że plus dziesięć dodawała mi plakietka redaktorki, skoro tyle samo zabierały mi drżące palce, które ją ściskały?

Także ten... no. To ja miałam w większej mierze problemy. 

Ja, pełnosprawna. 
Ja uczyłam się od nich walki ze stresem i samą sobą.

Wtargnęłam z butami (czasem dosłownie – była zima i padało, a chodzę w glanach!) w ich prywatność jak intruz. Wchodziłam im do domów i jadłam ciasta, piłam kawę. Wypływałam w rejsy, biegałam z nimi po lasach, spędziłam godziny w szkole, wypytując o tę nie-zwykłą codzienność, przekonywana, by nie robić wow, nie otwierać ust z wrażenia i nie patrzeć jak cielę w malowane wrota. Nakłaniana do tego, by choć próbować nie myśleć o tym, jak bardzo ich wszystkich podziwiam. Kampania w założeniu miała przecież mówić o tym, by traktować niepełnosprawnych... normalnie. No właśnie, normalnie, po ludzku – nie wytykać, ale i nie wychwalać nad niebiosa tego, co dla nich tak przyziemne i oczywiste. Sama napisałam w życiu kilka prac magisterskich, więc czemu na swoje mam wygwizdane, a gdy słyszę, że to samo zrobiła Ania, oczy mam jak pięć złotych? I dlaczego tak wielkie wrażenie robi na mnie to, że Natalia bawi się przy mnie komórką i sama zapina sobie zegarek? W końcu to oni wszyscy nauczyli mnie, by się nie rozczulać – to było najtrudniejsze. By się uśmiechać i... do przodu, YOLO. Przecież wszystko może się udać, wszystko może się zdarzyć, każde marzenie można spełnić bez względu na to, czy siedzisz na wózku lub nie masz dłoni, a może je masz, lecz nie potrafisz nimi poruszać. 

Czasem to wszystko traci znaczenie. Da się, gdy czegoś chcesz.

Więc... chciałam napisać sieć artykułów o tym, by się nie wzruszać:

Mogłoby się wydawać, że w mediach istnieje stereotypowe spojrzenie na osoby niepełnosprawne – mówi się o nich jedynie przez pryzmat ich niepełnosprawności. Dlaczego nie rozmawiać z nimi na inne tematy? Dlaczego uważać brak jakiejkolwiek sprawności tylko za coś, co budzi podziw bądź wywołującego litość? Jak odczarować wizerunek osoby niepełnosprawnej? Jest na to sposób – spojrzeć głębiej.

A oczywiście i tak się wzruszałam. Bo to są naprawdę fantastyczni ludzie, których historie doprowadzają do łez – czasem ze śmiechu, w żartach, z przymrużeniem oka. 

Zresztą, udostępniam tu wszystkie te historie. Jeśli tylko masz chęć, to zapraszam.

[screeny w pełni czytelne, możesz otwierać w nowym oknie]

NATALIA

Artystka przez duże „A” – rysowniczka, poetka, twórczyni amatorskich teledysków. Nie boi się nowych wyzwań, nie rozgrzebuje przeszłości. 

Często ukrywa swoją twarz za maską antysmogową. Przewrotnie nazywa ją „antyludziową”, bo ta chroni ją przed zainteresowaniem, przykrymi pytaniami, spojrzeniami przynoszącymi ból. Jednak podczas sesji zdjęciowej maska pozostaje w torebce. Zastąpiono ją profesjonalnym makijażem, który – tak jak maska – symbolizuje powierzchniowość. 

Uwielbiam Natalię, uwielbiam jej kreatywność i sposób na siebie.

Ale nie mogłoby być za dobrze, prawda? Ludzie zaskakują mnie za każdym razem, lecz nie za każdym pozytywnie. Kiedy na co dzień staram się w nich wierzyć, zawsze znajdzie się ktoś, kto będzie próbował zabrać mi to uczucie. Gdy publikowaliśmy okładkę gazety w lokalnych mediach na FB, było na niej jedno ze zdjęć. Niektórzy wtedy najpierw pisali komentarze, a dopiero potem (o ile w ogóle...) zaglądali do tekstu. Patrzyli na okładkę, na której widniał napis „dziewiętnastolatka”. To wystarczyło:

[kliknij, aby powiększyć]

Oczywiście, było również sporo przychylnych super-komentarzy, dodających turbo-skrzydeł. Dziękuję za nie. I dziękuję ci tym bardziej, Natalio, że przeszłyśmy przez to razem, jesteś silna babka, wspierałaś mnie bardziej niż ja ciebie. To mnie było wstyd za nich, gdy ty parsknęłaś pod nosem.

AGATA

Oto druga bohaterka kampanii. W przeciwieństwie do Natalii urodziła się niepełnosprawna – z rozszczepem kręgosłupa. Wiąże się z nim brak czucia poniżej kolan, dlatego Agata porusza się na wózku. Poprzez udział w kampanii zachęca do zacierania granic i podejmowania ryzyka.

– Dzieci na wózkach wzbudzają litość, aż chce się pomagać rodzicom, chociażby wnieść wózek do autobusu. Odkąd jestem dorosła, jakby mój czas ochronny się skończył, empatia ludzka maleje wraz z wiekiem niepełnosprawnego. Takie mam wrażenie. Pewnie ludzie myślą, że skoczyłam na bungee albo na główkę do jeziora i mam za swoje.

Agata przewrotnie zadaje sobie pytanie: „Co jest ze mną nie tak?”. Nic! Jesteś silną kobietą, wspaniałą żoną i – już niedługo – mamą. Co jest z nami nie tak, jeśli myślimy inaczej, ponieważ widzimy wózek? No, coś na pewno. 

Tylko nie bardzo wiem, jak to leczyć. Może kolejną kampanią...?

AREK

Depresja? Daj spokój. Ile razy przeszło ci przez myśl, że może pomóc czekolada, spacer czy, ot, spotkanie towarzyskie? Weź wyjdź z domu, chodź na piwo, do kina, klubu. Rozerwij się i przestań. Po prostu przestań wyglądać jak zbity pies. Życie jest za piękne, by... Tak? 

A co, jeśli to życie właśnie... płonie?

Arek dużo czyta, ogląda filmy i słucha muzyki – lubi Glukhovsky’ego, Marvela i Marilyna Mansona. Gra na gitarze, udziela się w mediach społecznościowych, sprawdza newsy związane z sytuacją polityczną kraju, można więc wyjść z założenia, że jest z nim o czym rozmawiać, a jednak rozmawia się z nim trudno. Waży każde słowo i nie jest wylewny. Dlaczego?

– W moim przypadku to nie jest nieśmiałość. To fobia społeczna i depresja. Wyobraź sobie, że każdy człowiek to płomień. Kiedy jest jeden, nie panikujesz, jeszcze nie uciekasz. Ale kiedy zaczynają cię one otaczać, to co robisz? No właśnie. Tak właśnie się czuję. Otaczają mnie płomienie.

IWO

Jesteś niegrzeczny. Gdzie byli twoi rodzice, kto cię wychował – wilki? Przestań tupać, krzyczeć i gryźć, bo przyjdzie po ciebie taka pani i cię zabierze, zobaczysz... Zachowuj się. Ile ty masz lat? Taki duży chłopiec, a taki łobuz!

Iwo nie słyszał tych słów tylko dlatego, że ma wspaniałą mamę i grono ciepłych osób wokół siebie. Osób cierpliwych, którzy kochają tę kreatywność i chcą poznawać jego wyjątkowy sposób patrzenia na świat. Jednak gdyby nie oni, jak poradziłby sobie w świecie jedenastoletni autysta? Ilu takich spotkałeś na ulicy, ilu takich mijałaś w sklepie?

Problemy stały widoczne, gdy skończył trzy lata. Zawsze był bardzo ruchliwym i absorbującym dzieckiem, lubił się przytulać i bardzo dużo mówił. Gdy poszedł do przedszkola, pojawiły się różnego rodzaju problemy – chłopiec płakał, nie potrafił przyzwyczajać się do nowej rzeczywistości. Rodzice z przerażeniem zaczęli dostrzegać, że zamyka się w swoim świecie, przestaje mówić – porozumiewa się jedynie kodem i powtórzeniami, nie chce bawić się z dziećmi. Konsultacje z pedagogami, terapeutami i logopedami nie przynosiły żadnych rezultatów. W tym czasie rodzice przygarnęli psa.

Iwo ni z tego, ni z owego usiadł koło niego i powiedział do niego: „Łatko, dlaczego ty mi nie odpowiadasz? Pytam się ciebie o coś, Łatko!”.  

Zanim ocenisz – poznaj.

ANIA

Urodziła się z mózgowym porażeniem dziecięcym czterokończynowym. Choć jej możliwości są ograniczone, od zawsze poprzeczki stawia sobie bardzo wysoko.

Przyłóż nos do klawiatury i spróbuj napisać jedno zdanie złożone.

A teraz spróbuj napisać tak pracę magisterką. 

Ba dum tss.

Ania w ramach pracy dyplomowej przeprowadziła badanie dotyczące możliwości zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Mimo przewagi negatywnych odpowiedzi, których Ania doświadczyła na własnej skórze, udało jej się znaleźć pracę analityka, obroniła również tytuł magistra. Teraz marzą jej się drugie studia – psychologiczne; ważny jest dla niej kontakt z ludźmi. W kwestiach logistycznych pomaga jej mama.

– Gdyby nie ona, nie ukończyłabym żadnych studiów, ponieważ fizycznie nie byłabym w stanie tego zrobić. Jestem jej bardzo wdzięczna. Poza tym zdaję sobie sprawę, że wielu w podobnej sytuacji do mojej nie ma takiego szczęścia. Ci, co znają mnie od małego, zawsze powtarzali, że jestem uparta. Ale jestem także szczęściarą.

MIESZKAŃCY DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ

Dom Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu to ciepłe, rodzinne miejsce, w którym pomaga się domownikom zaakceptować swoją niepełnosprawność i, przede wszystkim, godnie przeżyć. Gdy odwiedziłam je po raz pierwszy, poczułam się jak w... domu. Przez moment otaczała mnie liczna rodzina – wielobarwna, wspaniała, bardzo emocjonalna, którą żal aż opuszczać na dłużej. Nad niepełnosprawnymi intelektualnie podopiecznymi przez cały czas czuwa profesjonalny zespół opiekuńczo-terapeutyczny, a oprócz tego prowadzone są zajęcia rehabilitacyjne, kulturalno-oświatowe i akcje rekreacyjne. Jedną z takich akcji był rejs statkiem po Kanale Gliwickim w ramach kampanii. 

– Rejs mi się podobał, bo bujało i pieniła się woda. Ja, Asia, trochę się bałam, ale było fajnie! Tu, w domu, niczego się nie boję. Mam pokój, swoje pokoje mają koledzy i koleżanki. Tu jest nasz dom. Choć lubię też wychodzić na lody. I na wycieczki do zoo, i na Górę Świętej Anny. I wszędzie lubię być. Bycie jest fajne!

3XW – WERNISAŻ, WYSTAWA, WYDANIE

14 czerwca 2019, Galeria Sztuk Wszelakich w kędzierzyńskim Domu Kultury:

– Od dwudziestu lat, kiedy istnieje nasz powiat, powstało czternaście wind, warsztaty terapii zajęciowej, dziesiątki imprez wspierających osoby niepełnosprawne i wiele różnych projektów, głównie architektonicznych. Jednak najważniejszą kwestią jest ludzka psychika, likwidacja barier psychologicznych – mówił na uroczystym zakończeniu kampanii wicestarosta Józef Gisman. – Dziś dzieje się to, ponieważ mamy wspaniałych pedagogów, którzy podejmują takie tematy, oraz dzielnych młodych ludzi, którzy chcą pomagać innym młodym ludziom, będącym w nieco trudniejszej sytuacji. 

sierpień 2019 – zakończenie wystawy

październik 2019 – wydruk publikacji pamiątkowych zawierających zdjęcia i artykuły

[tak, dlatego czekałam z podsumowaniem do teraz – chciałam mieć fotkę książki w nagłówku]

[zdjęcie – Agnieszka Majewska]

PODSUMOWANIE

Co sądzę o tej akcji? Jestem pełna podziwu. Nie tylko dla jej uczestników, ale dla pozostałych organizatorów, fotografek i fotografów – uczennic i uczniów Zespołu Szkół nr. 3 z klasy IITC, technik fotografii i multimediów. Wiem, że wszyscy daliśmy z siebie wszystko.

Czy to przyniesie owoce większe niż usłyszane podziękowania od osób, które i tak nie potrzebowały edukacji czy umoralnienia? Nie sądzę. Ambasadorzy opowiedzieli cudowne historie dla tych, którzy chcieli ich słuchać i je przeczytać. Niestety wciąż za często utożsamia się niepełnosprawność z chorobą głównie psychiczną i w kontakcie z niepełnosprawnymi bywamy spłoszeni, niechętni lub nadopiekuńczy. Boimy się kontaktu lub stajemy się nienaturalnie infantylni. Wiem to po sobie, mimo że przecież pisałam wszystkie te teksty. Ale chociaż się staram, okej? Staram się wyluzować.

Czy ktokolwiek przeprosił za negatywne komentarze?

Nie. Przeprosić też jest sztuką, twardym orzechem. Ale jak go zgryziesz, to, wiesz, raczej nie stanie ci w gardle. 

Doskonale zdaję sobie sprawę, że zmienianie postaw społeczeństwa to proces trudny, wymagający czasu i odpowiedniego podejścia oraz wysiłku. Nie kończy się on wraz z tą kampanią, nie skończy się wraz z żadną następną. Pozostaje nadzieja, że wszystkie podjęte działania pozostawiły po sobie ślad w każdym, kto zetknął się z tymi artykułami, zdjęciami. Kto miał w ręce gazetę lub książkę, kto czytał wiersze i chce poznawać. W każdym, kto spróbował choć raz „spojrzeć głębiej”.

Tak, to ja. Ja jestem.

Stoję tu przed tobą,

siedzę czasem, czasem nawet 

tyle nie potrafię.

Tak, to ty. Posłuchaj,

mam dobrą wiadomość:

już nie warto ściskać gardeł

i odwracać głów.

Próg jest między nami,

więc po co udawać, 

że nie ma tematu? 

Tyle tylko trzeba

– wyrozumiałości,

połączenia światów. 

Nie, to nie jest trudne. 

Powiedz, o czym marzysz? 

Ja się uczę codzienności,

jakbym nie był stąd.

Nie – nie po kryjomu

bo nikt nie zobaczy, 

i nie po cichutku, żeby

słyszeć mógł mnie ktoś. 

Coś się będzie zmieniać,

tak! Czuję to w kościach,

nawet, jeśli słabe. 

Podaj, proszę, rękę,

wszystko będzie dobrze...

Przeżyjemy razem.

Czytaj więcej »